Salix alba L- Wierzba biała
Salix fragilis L - Wierzba krucha
Salix pentandra L - Wierzba pięciopęcikowa

Inne nazwy: wierzba, wiklina

Wszystkie trzy gatunki występują u nas pospolicie jako drzewa lub krzewy. Wierzba występuje najczęściej nad brzegami wód, w wilgotnych lasach i przydrożach.

Wierzba odgrywała ważną rolę w obrzędach różnych religii. W Biblii została przedstawiona jako symbol mądrości i radości. Jej niezwykła zdolność odradzania się, wypuszczania młodych pędów kojarzyła się w religii chrześcijańskiej ze zmartwychwstaniem. W wierzeniach ludowych drzewom i wykonanym z nich przedmiotom przypisywano właściwości magiczne. Mocą miały być obdarzone palmy świecone w Niedzielę Palmową, zrobione przede wszystkim z gałązek wierzbowych. Wierzono, że przechowywane w domu, ochronią uprawy i zagrody przed burzą i gradem. Uważano, że roślina zwiększa płodność kobiet i zwierząt przebywających w jej pobliżu. Według legend ludowych, diabeł zamieszkiwał wierzbowe dziuple, a czarownice latały na miotłach zrobionych z wierzbowych gałązek. (Teresa Wielgosz- Zioła z apteki natury)

Korę zbiera się na wiosnę, gdy tylko w roślinie ruszą soki (zebrana wiosną ma silniejsze właściwości lecznicze niż ze zbioru letniego). Ścina się pędy (z odciętych gałęzi) o średnicy około 2 cm. Następnie suszy się ją na słońcu.

Surowcem jest kora (Cortex Salicis)

Kora zawiera glikozydy fenolowe w ilości do 10% (m.in. salicynę, salikortynę, triandryne, i salirepozyd), flawonoidy (m.in.izosaliporozyd i hiperozyd), garbniki pirokatechinowe i galotaniny w ilości 10%, kwas elagowy, katechinę i sole mineralne.

Działanie

Z uwagi na synergetyczne działanie substancji czynnych surowiec jest wartościowym lekiem roślinnym. Do niedawna jeszcze główne jego znaczenie upatrywano w obecności glukozydów fenolowych, które rozpadając się w kwaśnym środowisku żołądka uwalniają alkohol salicylowy, a ten z kolei utlenia się do kwasu salicylowego. Ponieważ ten związek działa przeciwgorączkowo, przeciwzapalnie, przeciwbólowo i antyseptycznie, kora wierzbowa była stosowane powszechnie w postaci odwarów w licznych schorzeniach, w których obecnie podaje się syntetycznie otrzymywany kwas acetylosalicylowy. Badania wykazały, że aktualna wartość surowca polega na skojarzonym działaniu wszystkich związków, a wiec nie tylko salicylanów, lecz również flawonoidów oraz garbników. Flawonoidy kory wierzbowej zwiększają wydalanie moczu, prawdopodobnie wskutek wzmagania przesączania w kłębkach nerkowych przy równoczesnym działaniu rozkurczającym na naczynia nerkowe i mięśniówkę, kanalików nerkowych. Garbniki działają m.in. przeciwbakteryjnie, przeciwzapalnie, a niektóre z produktów hydrolizy mają właściwości witaminy P (Ożarowski- Ziołolecznictwo)

Działanie farmakologiczne kory wierzbowej jest łagodniejsze w porównaniu z syntetycznymi salicylami, np. z aspiryną (kwasem acetylosalicylowym). Nie ma też działań ubocznych, które często występują przy dłuższym podawaniu syntetycznych salicylanów i wiążą się z krzepliwością krwi (aspiryna często jest stosowana w prewencji chorób zakrzepowo- miażdżycowych i przy długim stosowaniu może powodować krwawienia z nosa lub żołądka w chorobie wrzodowej). Dzieje się tak, że w odróżnieniu od aspiryny wyciąg z kory wierzby nie hamuje agregacji płytek krwi, a wiec nie działa przeciwzakrzepowo (Fitoterapia i leki roślinne. PZWL)

Działanie niepożądane

Duże dawki przetworów z kory mogą wywoływać zaparcia. Salicyna może nasilać działanie niesterydowych leków przeciwzapalnych np. aspiryny

Odwary z kory stosowane są jako lek pomocniczy w podostrym i przewlekłym gości stawowym lub mięśniowym, kora wierzby jest składnikiem mieszanek ziołowych. Przetwory z kory wierzby zalecane są w niektórych chorobach gorączkowych, zgłasza w grypie i chorobie z przeziębienia, podobnie jak związki salicylowe otrzymywane syntetycznie. Stosuje się je w słabo nasilonych nerwobólach i migrenie, w łuszczycy, w nieżycie żołądka i jelit, a także w zapaleniu błon śluzowych przewodu pokarmowego ze względu na garbniki. W połączeniu z liściem szałwii kora wierzby używana jest do kąpieli przeciw nadmiernej potliwości. Zewnętrznie odwary służą do przemywania i jako okłady na trudno gojące się rany, schorzenia skóry, owrzodzenia, do płukania jamy ustnej i gardła w stanach zapalnych.

Zastosowanie w kosmetyce

• wyciągi z kory stosuje się do pielęgnacji cery tłustej, trądzikowej i mieszanej
• kwas salicylowy otrzymywany z kory wierzby dodaje się do preparatów kosmetycznych; działa złuszczająco, odkażająco, oczyszcza pory skóry
• w odwarze z kory moczy się nogi przy nadmiernej potliwości
  
  
  Postacie leku

Odwar. Kory wierzbowej łyżkę zalać szklanką wrzątku, gotować 10 minut i odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie po szklance odwaru lub stosować do okładów, kąpieli nóg itp.

Odwar z dodatkiem malin. Kory wierzby i owoców malin po łyżce, przyrządzic jak wyżej. Pić 2-5 razy dziennie po pół szklanki płynu.

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Z. Błach- Olszewska, A. Długosz, B. Kowal- Gierczak, E. Lamer- Zarawska, J. Niedworak- Fitoterapia i leki roślinne. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat