Rumian szlachetny

Anthemie nobilis L.

Jest to bylina z rodziny złożonych (Compositae), występująca w zachodniej Europie, obecnie zwykle uprawiana, w tym również w Polsce. W uprawie są odmiany pełnokwiatowe, zawierające w koszyczkach tylko białe kwiaty języczkowe, żeńskie. Z tego powodu odmiany powyższe nie wydają nasion i są rozmnażane wegetatywnie.

Rumian szlachetny ma łodygi rozesłane, długie do 30 cm i rozgałęzione, zakończone szczytowymi koszyczkami. Roślina wydaje też krótkie pędy płonne. Łodygi ma miękko owłosione i w górnej części nie ulistnione. Liście podwójnie pierzastosieczne o listkach równowąskich. Kwiaty zbrane w koszyczki o dnie silnie wypukłym. Wszystkie kwiaty opatrzone są lancetowatymi lub podłużnymi podsadkami z wyraźnym nerwem głównym, nazywanymi plewnikami. Cała rośłina jest silnie aromatyczna. Kwitnie od czerwca do sierpnia.

Surowiec. Do celów leczniczych zbiera się rozkwitające koszyczki kwiatowe i suszy w cieniu i przewiewie w temperaturze nie przekraczającej 35°C. Otrzymuje się jako surowiec koszyczek rumianu szlachetnego- Anthodium Anthemidis.

Podstawowe związki czynne. Surowiec zawiera olejek eteryczny w ilości do 1,2 %. Składnikami olejku są: niebiesko zabarwiony chamazulen, ponadto fernezen, pinokarwon, estry butylowy oraz izomasłowy kwasów angelikowego, izomasłowego, tyglinowego i metyloakrylowego. W surowcu występują także flawonoidy (m.in. apigenina i jej 7- glukozyd apinina), fitosterole (jak tarasesterol), związki poliacetylenowe, cholina, inozyd, kwasy organiczne, jak kawowy, oraz sole mineralne.

Działanie. Kwiat rumianu szlachetnego działa podobnie do rumianku pospolitego, jednak znacznie silniej wyraża się działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego ze względu na obecność olejku, flawonoidów i pochodnych kumaryny. Zmniejszają one napięcie mięśni gładkich, łagodzą lub znoszą ból wywołany skurczem jelit, przywracają w przewodzie pokarmowym prawidłowe ruchy perystaltyczne i regulują wypróżnienia. Wyciągi z kwiatów rumianku rzymskiego działają wiatropędnie u dzieci i młodzieży, a ponieważ maj gorzki smak, pobudzaja wydzielenie soku żołądkowego. Dzięki temu poprawiają trawienie, zmniejszają skłonności do wzdęć i ułatwiają przyswajanie pokarmów.

W porównaniu z rumiankiem pospolitym, rumian szlachetny działa słabiej jako lek przeciwzapalny, ponieważ zawiera w olejku tylko chamazulen, a brak w nim α- bisabololu i spiroeteru. Wyciągi z kwiatów rumianku rzymskiego podane doustnie łagodzą lub uśmierzają dolegliwości migrenowe oraz bóle nerwu nadoczodołowego.

Działania niepożądane. Przetwory z rumianu szlachetnego w zalecanych dawkach nie wywołują objawów szkodliwych.

Zastosowanie.Rumianek rzymski stosuje się doustnie przede wszystkim w nieżytach żołądka i jelit, zaburzeniach wydzielniczych i ruchowych przewodu pokarmowego, niestrawności, braku łaknienia, wzdęciach i bólach brzucha, jednak zwykle w połączeniu z innymi surowcami o podobnym działaniu na przewód pokarmowy.

Źródło: Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie.