Fregaria vesca L. - Poziomka pospolita (rodz. Rosaceae).

Poziomka była zbierana już w okresie neolitu. Znana Rzymianom, a hodowana we Francji od XVI wieku, głównie dla walorów dekoracyjnych. W tym okresie stosowano poziomkę jako lek moczopędny.

Poziomka jest byliną stale owocującą. W Polsce występuje na nizinach i górach. Rośnie na polanach, suchych zboczach i w zaroślach; uprawiana.

Liście poziomek zbiera się w czasie całego okresu rozwoju rośliny aż do czasu, kiedy zaczynają żółknąć. Zrywamy liście bez ogonków; do suszenia rozkładamy w warstwach o grubości do 5 cm.

Surowiec suszy się w cieniu, w warunkach naturalnych. Ziele należy zebrać przed dojrzeniem owoców, ścinając roślinę tuż nad ziemią. Po oczyszczeniu suszymy tak, jak liście, natomiast owoce (zebrane w pogodny dzień)- w temperaturze podwyższonej.
Surowce przechowuje się w półszczelnych opakowaniach.

Właściwości lecznicze

Surowcem są liście (Folium Fagariae) i owoce (Fructus Fragariae)

Skład chemiczny i działanie.

Surowiec zawiera garbniki, sole mineralne, flawonoidy, witaminę C karotenoidy, antocyjany oraz nieco kwasu salicylowego i w niewielkiej ilości olejek lotny.

Działanie

Ze względu na obecność flawonoidów odwary liści poziomki działają słabo moczopędnie, ułatwiają usuwanie z organizmu jonów sodowych i chlorkowych oraz szkodliwych produktów przemiany materii, rozpuszczalnych w wodzie. Zawartość witaminy C ulega dość znacznym wahaniom i można jej przypisać drugorzędne znaczenie. Natomiast garbniki zawarte w liściu mają słabe działanie ściągające na błony śluzowe przewodu pokarmowego, a także przeciwbiegunkowe i bakteriobójcze. Ponadto unieczynniają toksyny bakteryjne wydzielane przez szczepy chorobotwórcze.

Napar z liści poziomki po dożylnym podaniu zwierzętom doświadczalnym obniżał ciśnienie krwi, zwiększał amplitudę skurczów serca, rozszerzał naczynia obwodowe, wzmagał skurcze mięśnia macicy oraz wydalanie moczu. Surowiec jest niedostatecznie zbadany pod względem chemicznym i farmakologicznym i należy do grupy leków o słabym działaniu fizjologicznym.

Owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące. Sok i same owoce mają własności odtruwające, tzw. czyszczarce krew oraz regulujące przemianę materii

Działanie niepożądane

Przetwory z liści poziomki w zalecanych dawkach nie wywołują odczynów szkodliwych. Znane są natomiast przypadki uczuleń na owoce poziomki, zwłaszcza u dzieci

Zastosowanie.

Liście poziomki wykazują dość słabe działanie fizjologiczne, dlatego rzadko są stosowane same. Najczęściej wchodzą w skład mieszanek recepturowych ziołowych moczopędnych, przeciwbiegunkowych bądź przeciwzapalnych, regulujących przemianę materii, zwłaszcza u dzieci i młodzieży. Zaleca się stosowanie liści i owoców (pomocniczo) w miażdżycy naczyń, nadciśnieniu, w zaburzeniach przemiany materii, w kamicy nerkowej i pęcherzowej (piasek) i podagrze.

Owoce poziomki stosuje się do wiosennej kuracji, polegającej na codziennym spożywaniu po ½ kg owoców przez miesiąc, zmieszanych z kefirem, jogurtem lub zsiadłym mlekiem. Stwierdzono, że spożywanie owoców poziomki jest korzystne w chorobie pochodzenia tropikalnego, ale spotykanej również w Europie, nazwanej sprue. Jest to bezgorączkowa, przewlekła postać opryszczkowego zapalenia jamy ustnej, połączonego z niestrawnością, biegunką, wyniszczeniem i niedokrwistością
Zewnętrznie w niektórych schorzeniach skóry - krosty, wykwity na twarzy.

Zastosowanie w kosmetyce

• z owoców przygotowuje się maseczki, które działają wybielająco, rozjaśniają piegi ujędrniają i nawilżają skórę twarzy
• Ekstrakt z owoców poziomki działa, ściągająco i odżywczo na cerę, dodaje się go do kremów regenerujących oraz tonizujących
• Napary z liści mają właściwości ściągające, zamykają pory i oczyszczają skórę; są szczególnie polecane do cery przetłuszczającej się

Maseczka z poziomek

Kilka świeżych, zdrowych owoców myjemy i rozgniatamy na miazgę. Nakładamy na twarz i szyję, omijając skórę wokół oczu (powieki osłaniamy tamponikami nasączonymi lekkim roztworem herbaty lub np. naparem z ziela świetlika. Maseczkę pozostawiamy na skórze 20-30 minut, następnie zmywamy letnią wodą

Woda poziomkowa

Dojrzałe poziomki wyciskamy przez gazę. Sok mieszamy z także samą ilością świeżego mleka. Otrzymanym płynem myjemy twarz rano i wieczorem. Skóra po takiej kuracji będzie bielsza i bardziej jędrna.

Zastosowanie w kuchni

• Ze świeżych owoców przygotowuje się desery, zupy, koktajle, ciasta, dżemy, soki, syropy
• z dodatkiem poziomek robi się nalewki i likiery
• Suszonych liści i owoców używa się do przygotowywania herbat owocowych

Postacie leku

Napar. Liści poziomki łyżkę zalać szklanką wrzątku. Po 10 minutach odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie po szklance płynu.

Napar z dodatkiem borówki brusznicy i czarnej porzeczki. Zmieszać 100 g liści poziomki oraz liści brusznicy i czarnej porzeczki po 50 g. Łyżkę ziółek zalać szklanką wrzątku. Pić 3 razy dziennie po szklance naparu (w kamicy nerkowej).

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat

.