Petroselinum Crispim (Mill.) A.W. Hill – Pietruszka zwyczajna

Starożytni Grecy i Rzymianie stosowali pietruszkę w celach leczniczych i jako środek owadobójczy. W medycynie ludowej używano jej do leczenia i wzmacniania dziąseł, przy barku apetytu i zaburzeniach trawienia. Ojciec Klimuszko, zakonnik, wybitny znawca ziół, nazywał pietruszkę cudowną rośliną uodparniającą na wszelkie schorzenia, dającą tężyznę i długowieczność. Doradzał spożywanie jej na surowo.

Roślina dwuletnia, uprawiana w ogrodach a niekiedy zdziczała; znana głównie jako jarzyna i przyprawa, ma także zastosowanie w lecznictwie. Pochodzi z Europy Południowej, Wysp Kanaryjskich, Tunisu, Maroka i Algierii.

Właściwości lecznicze

Surowcem jest korzeń (Radix petroselini) i owoce (Fructus petroselini).

Skład chemiczny i działanie

W korzeniu występuje olejek lotny a nim apiol i mirystycyna, flawonoidy (apiina, i gwaeobiozyd A), związki poliacelenowe (falkarynylon, falkaryndion) śluzy, żywice, cukry. W owocach – olejek lotny, flawonoidy i olej tłusty, śladowe ilości bergaptenu, fitosterol i sole mineralne.

Działanie

Zarówno korzenie, jak i owoce pietruszki i ich przetwory zwiększają przesączanie w kłębkach nerkowych, a jednocześnie zwalniają zwrotną resorpcję w cewkach, dzięki czemu zwiększają ilość wydalanego moczu. Moczopędne właściwości flawonoidów polegają prawdopodobnie na działaniu spazmolitycznym. Wykazano, że apiina zwalnia napięcie izolowanego jelita królika 7-krotnie słabiej od papaweryny. Większe dawki olejku lub alkoholowego wyciągu z nasion mają wpływ na ośrodkowy układ nerwowy, wywołując stan lekkiego oszołomienia. Mają także własności antyseptyczne oraz zmniejszają napięcie mięśni gładkich jelit i dróg moczowych (działanie wiatropędne). Ponadto pobudzają w niewielkim stopniu wydzielenie śliny i soku żołądkowego, co ułatwia trawienie i przyswajanie pokarmów. Owoce zawierają więcej olejku i flawonoidów, dlatego działają silniej od korzeni pietruszki.

Obecne w surowcach furokumaryny zwiększają wrażliwość na działanie promieni UV

Działania niepożądane

Zbyt duże dawki lub podawane przez dłuższy czas wyciągi z owoców pietruszki mogą u kobiet powodować skurcze i bóle macicy, a nawet wywoływać lub wzmagać krwawienia miesięczne. Nie należy podawać ich kobietom w ciąży oraz małym dzieciom.

Zastosowanie

Choroby pęcherza moczowego i dróg moczowych, kamicy moczowej, ponadto w stanach zapalnych nerek i pęcherza, w obrzękach na tym tle, w zaburzeniach trawienia, wzdęciach (jako lek pomocniczy), utracie apetytu.

Zastosowanie w kosmetyce

• Ekstrakt z owoców pietruszki jest składnikiem preparatów do mycia skóry, przeznaczonych do cery nadmiernie przetłuszczającej się i trądzikowej (łagodzi stany zapalne)

Zastosowanie w kuchni

• Pietruszka jest popularnym warzywem
• Korzeń służy do przyrządzania zup, sałatek, jest dodatkiem do mięs, ryb
• Zielem posypuje się zupy i ziemniaki, dodaje się je do sałatek, farszów, jaj, sosów, koktajli warzywnych
• Wchodzi w skład masła ziołowego

Postacie leku

Odwar z korzeni i owoców. Łyżkę korzeni lub owoców, pół łyżki zalać szklanką zimnej wody i utrzymywać w stanie bliskim wrzenia, odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance odwaru.

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Z. Błach- Olszewska, A. Długosz, B. Kowal- Gierczak, E. Lamer- Zarawska, J. Niedworak- Fitoterapia i leki roślinne. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat