Skorupki orzecha włoskiego odkryto w osadach sprzed kilku tysięcy lat. Starożytni Grecy bardzo wysoko sobie cenili orzech, określając go jako „drzewo królewskie”. Rzymianie nazywali owoce „żołędziami Jowisza” i upowszechnili roślinę w swoich prowincjach. Tradycja uprawy drzewa w Chinach, Japonii i Indiach sięga wielu tysięcy lat. Stosunkowo niedawno, bo w XIX wieku drzewo pojawiło się natomiast w Ameryce.  Obecnie w stanie naturalnym rośnie w Europie, Azji, poczynając od Turcji, przez Iran, Indie, do Półwyspu Indochińskiego i Japonii. W Polsce orzech cieszy się dużą popularnością. Uprawiany jest na Dolnym Śląsku, Pomorzu Zachodnim, w Wielkopolsce oraz Małopolsce- w okolicach Kielc, Lublina i Rzeszowa.

Surowiec

Liście orzecha włoskiego, niekiedy zielona naowocnia. Liście orzecha zbiera się czerwcu zrywając poszczególne listki. Łupiny odrywa się id niedojrzałych owoców w sierpniu. Surowiec suszy się bezzwłocznie. Olej pozyskuje się przez tłoczenie dojrzałych nasion. Korę korzeni zbiera się jesienią i suszy po zeskrobaniu warstwy zewnętrznej.

Głównie związki

Pochodna chinonowa juglon (5-hydroksy-1,4-naftochinon) oraz związki pokrewne: α i β- hydrojugulon oraz 4-glikozyd α- hydrojugolony. Ponadto flawonoidy (glikozydy kemferolu i kwercetyny), garbniki do 15%, karotenoidy, kwas askorbinowy do 1%.

Nasienie (zarodek z falisto powyginanymi liścieniami tzw. jądro orzecha). Zawiera 45-77% tłuszczu, 8-21% białka, 5-16% wyciągowych substancji bezazotowych, witaminy A,B₁, P i E, związki żelaza i kobaltu. Pod względem wartości energetycznej i przyswajalności orzechy włoskie nie ustępują artykułom pochodzenia zwierzęcego: 20-25 orzechów zaspokaja dzienne zapotrzebowanie człowieka na tłuszcze. Olej orzechowy używany jest do ekstrakcji z części roślinnych najcenniejszych olejków: pomarańczowego, fiołkowego, różanego i in. Niedojrzałe orzechy są bogate w witaminę C (2,5%), sporządza się z nich konfitury i pikle. Zawartością witaminy C orzechy włoskie przewyższają 8-krotnie porzeczki czarne, a 50-krotnie- owoce cytrusowe. Tona orzechów włoskich zaspokaja dzienne zapotrzebowanie na witaminę C 300 tysięcy ludzi (P. Czikow).

Działanie

Liście i owocnia orzecha włoskiego wykazują szeroki zakres działania leczniczego. Mają silne właściwości bakteriobójcze stosunku do wielu bakterii, zwłaszcza gronkowców, paciorkowców, pałeczek czerwonki bakteryjnej i duru brzusznego oraz ich mutantów antybiotykoopornych. Dzięki obecności garbników oraz juglonu działają również ściągająco na błony śluzowe jamy ustnej oraz przewodu pokarmowego i na uszkodzoną skórę, zmniejszają ich przepuszczalność dla wody i płynu surowiczego, hamują krwawienia z uszkodzonych naczyń włosowatych i zmniejszają stany zapalne. Wykazują także własności przeciwgrzybiczne.

Wyciągi z orzecha włoskiego podane doustnie obniżają poziom cukru we krwi, hamują wydzielanie mleka u kobiet w okresie laktacji, a także unieczynniają szkodliwe związki powstające w wyniku choroby lub w okresie ją poprzedzającym i ułatwiają usuwanie ich z organizmu. Jest to działanie odtruwające, nazywane w lecznictwie ludowym „czyszczącym krew”.

Po podaniu zewnętrznym wyciągów z orzecha włoskiego stwierdzono silne działanie przeciwbakteryjne i przeciwzapalne, słabsze przeciwgrzybiczne oraz w ograniczonym zakresie przeciwrakowe w początkach nowotworowych zmian skórnych.

Działania niepożądane

W dawkach wyższych mogą powodować nudności i zaparcia.

Zastosowanie

Surowiec i jego przetwory stosuje się w łagodnych niespecyficznych zaburzeniach trawiennych, objawiających się wzdęciami, uczuciem pełności, bólem brzucha, kolka jelitową, odbijaniem, brakiem łaknienia i in. Ponadto w schorzeniach dróg oddechowych, np. w nieżycie oskrzeli, szczególnie gdy towarzyszy im zaleganie wydzieliny, w zapaleniu gardła i jamy ustnej, w męczącym kaszlu u gruźlików (często wraz z kodeiną, narkotyna i in). W starszym piśmiennictwie podano o skutecznym leczeniu zapalenia pęcherza moczowego (cystitis), zapalenia miedniczek nerkowych oraz pęcherzyka żółciowego. Roztwór inuliny podawany parenteralnie służy w praktyce klinicznej do określania stopnia przesączania kłębkowego zarówno u osób zdrowych, jak i ze schorzeniami nerek oraz do badania mechanizmu działania leków moczopędnych. Korzeń omanu jest rzadko używany per se. Natomiast częściej w postaci mieszanek z innymi surowcami działającymi wiatropędnie, przeciwskurczowo i wykrztuśnie.

W lecznictwie ludowym olej orzechowy stosowany był dawniej jako środek przeczyszczający i przeciwrobaczy, a na zewnątrz – do maści. Kora korzeni działa łagodnie przeczyszczająco. Olejową nalewką na liściach leczy się rany i owrzodzenia skóry. Preparaty stosuje się przy przewlekłym zatruciu rtęcią, gruźlicy skóry, rozpulchnieniu dziąseł i zapaleniu oczu na tle skazy limfatycznej. Dużą rolę odgrywają orzechy w diecie zalecanej przy stwardnieniu tętnic.

Źródło: Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. IWZZ; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL; P. Czikow, J. Łaptiew- Rośliny lecznicze i bogate w witaminy. PWRiL; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat