Rubus idaeus L. – Malina właściwa

Malina zawsze zajmowała ważne miejsce wśród owoców leśnych. Od neolitu do czasów obecnych ludzie doceniali jej smak i właściwości. Jej najstarszy wizerunek pochodzi z angielskiej XVI- wiecznej księgi Gerard`s History of Plants

Jest to krzew występujący pospolicie w wilgotnych lasach oraz uprawiany w ogrodach. Maliny zbiera się przejrzałe (w dni deszczowe) i szybko przenosi do suszenia, które najlepiej przeprowadzać w piecykach, po rozłożeniu surowca w pojedynczej warstwie.

Lepszym surowcem są owoce zebrane z krzewów dziko rosnących. Wysuszone maliny powinny być przechowywane w szczelnym opakowaniu.

Malina jest dobrą rośliną miododajną. Miód jest jasny, o przyjemnym aromacie i smaku. Zawiera ponad 33% glukozy i ponad 41% fruktozy. Z 1 ha kwitnącej leśnej maliny pszczoły zbierają 70 kg miodu, z ogrodowej zaś 50 kg. Miód ma wysoką jakość i niewiele ustępuje lipowemu

Właściwości lecznicze

Surowcem są owoce (Fructus Rubi idaei) oraz liście (Folium Rubi idaei).

Skład chemiczny

Owce malin zawierają do 2% kwasów organicznych, m.in. kwas cytrynowy, jabłkowy, askorbinowy (witamina C- około 860 mg%), witamina E, B₁, B₂, B₆, antocyjany (np. cyjanidynę), związki śluzowe, pektyny, cukry redukujące, lotne związki zapachowe (np. beta jonon, aldehyd benzylowy oraz alkohole izoamylowy i beta- fenylooctowy), inozyt lecytynę i sole mineralne (potasu, magnezu, wapnia i żelaza).

Działanie

Napar z suszonych owoców lub syrop ze świeżych pobudzają czynność gruczołów potowych i w stanach gorączkowych wywołują po 30-60 minutach obfite wydzieleni potu. Związek działający nie jest dotąd znany.

Liście maliny działają ściągająco, przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie. Wyciągi wodne zawierające garbniki, hamują rozwój bakterii jelitowych i zmniejszają biegunkę. Powodują tez nieznaczny rozkurcz mięśni gładkich jelit, naczyń krwionoscnych oraz macicy.

Działanie niepożądane

Przetwory z maliny podawane w zalecanych dawkach nie wywołują objawów niepożądanych. Nie wolno stosować silnych naparów z liści we wczesnym okresie ciąży, ponieważ pobudzają skurcze macicy.

Zastosowanie

Zarówno napar z suszonych owoców maliny, jak i syrop malinowy są od dawna znanym i często stosowanym lekiem napotnym w bakteryjnych i wirusowych chorobach z podwyższoną temperaturą. Suszone owoce wchodzą w skład mieszanek ziołowych. Syrop malinowy podaje się zwłaszcza dzieciom.

Przetwory z liści maliny stosuje się jako lek słabo ściągający w nieżytach żołądka i jelit oraz łagodnie przebiegającej biegunce, zwłaszcza u dzieci, a nadto w słabo nasilonych wzdęciach. Lepsze wyniki daje łącznie z innymi surowcami o podobnym działaniu. Zewnętrznie wykorzystuje się do płukania jamy ustnej i gardła.

Owoce i liście są stosowane w chorobach tzw. przeziębieniowych, przebiegających z podwyższoną ciepłotą ciała – grypa, angina; zarówno doustnie, jak i zewnętrznie do płukania jamy ustnej i gardła; również w przedłużającej się biegunce, a także do przemywania skóry przetłuszczającej się z trądzikiem, przy ranach i oparzeniach, owrzodzeniach.

W tybetańskim lecznictwie ludowym napar i odwar z liści stanowią środki stosowane przy neurastenii, neurozach, ostrych i przelekłych infekcjach.

Zastosowanie w kosmetyce

• Maliny wykorzystuje się do maseczek o działaniu nawilżającym i ujędrniającym skórę

Maseczka z malin. Kilka umytych, świeżych owoców rozgniatamy na miazgę. Nakładamy na umytą skórę twarzy i szyi, omijamy okolice oczu. po 20-30 minutach zmywamy ciepła wodą.

Zastosowanie w kuchni

• Maliny są owocami bogatymi w łatwo przyswajalne związki, sole mineralne i witaminy
• Ze świeżych owoców przygotowuje się desery, ciasta, zupy, soki, konfitury, koktajle, syropy i kompoty
• Napar ze sfermentowanych liści zastępuje herbatę
• Suszone owoce i liście dodaje się do herbat owocowych.

Inne zastosowanie

• Owoce maliny wykorzystywane są w przemyśle farmaceutycznym do korygowania smaku leków

Postacie leku

Odwar. 2 łyżki owoców malin zalać szklanką wrzątku, trzymać pod przykryciem 15 minut w stanie łagodnego wrzenia, odcedzić. Pić 2-3 razy dziennie po szklance płynu.

Odwar do użytku zewnętrznego. 2 łyżki liści zalać szklanką letniej wody, wymieszać i ogrzewać przez pół godziny. Przecedzi, stosować do okładów.

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Z. Błach- Olszewska, A. Długosz, B. Kowal- Gierczak, E. Lamer- Zarawska, J. Niedworak- Fitoterapia i leki roślinne. PZWL; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat

.