Viburnum opulus L.- Kalina koralowa

Drzewa, kwiaty i zioła często były tematem pieśni ludowych. Wielokrotnie przewijał się nich motyw rucianego wianka, rozmarynu i kaliny. Kalina symbolizowała młodość i piękno, w pieśniach opiewano jej urodę „Rosła kalina z liściem szerokim, nad modrym, w gaju rosła potokiem…w lipcu korale miała czerwone, tak to się stroiła jak panna młoda”…

Krzew wyrastający do 3-4 metrów wysokości, o pięknych  kulistych lub wydłużonych owocach, zwanych popularnie „koralami”. Występuje pospolicie w zaroślach i laskach, w miejscach wilgotnych, a więc przede wszystkim nad brzegami strumieni rzek.

Zbiór kory do użytku leczniczego przeprowadza się na wiosnę, przed pojawieniem się liści. Owoce zbiera się po dojrzeniu. Suszenie surowców – według ogólnych zasad.

Właściwości lecznicze

Surowcem jest kora (Cortex Viburni opuli)

Skład chemiczny

Kora zawiera 2-3% garbników katechinowych, bliżej nieznaną substancje o działaniu rozkurczowym, katechine, trójterpeny (np. β- amyryne), kwas oleandrowy i ursolowy, fitosterole (np.-β- sytosterol), związek kumarynowy skopoletyne, olejek eteryczny do 0,3% oraz sole mineralne. Pewne zainteresowanie budzi p-ksylilenodwucyjanid o słabym działaniu cytotoksycznym.

Działanie

Przetwory z kaliny wykazują działanie rozkurczowe, zwłaszcza na miesień macicy. Badania wykazały, że przewyższają one wyciągi z amerykańskiej kory kaliny śliwolistej. Ponieważ stwierdzono, że najaktywniejsza jest frakcja wyciągi rozpuszczalnego w etanolu, wobec tego powinno się stosować ekstrakty alkoholowe z surowca. Obserwuje się zwolnienie napięcia mięśniowego i osłabienie lub całkowite zniesienie uczucia bólu. Wyciągi z kaliny hamują również niezbyt nasilone krwawienia z narządów rodnych i zmniejszają grożące niebezpieczeństwo poronienia. Działają tez korzystnie w żylakach odbytu. Ponadto nieznacznie obniżają tętnicze ciśnienie krwi. Wyciągi alkoholowe i wodne z kory kaliny koralowej wykazują ponadto słabe działanie cytotoksyczne. Owoce kaliny koralowej działają podobnie jak kora.

Działania niepożądane

Nie należy przekraczać zalecanych dawek, gdyż może to spowodować nudności i inne objawy toksyczne. Nie należy spożywać świeżych owoców. Po przemrożeniu można jadać je w niewielkich ilościach.

Zastosowanie

Odwar z kory kaliny łagodzi głównie bóle przy bolesnych miesiączkach, stosowany jest również w okresie przekwitania u kobiet. Przetwory z kory kaliny zaleca się w połączeniu z innymi surowcami zielarskimi, w leczeniu przewlekłych i uporczywie utrzymujących się stanów zapalnych oraz żylaków odbytu. Odwary z owoców pomagają przy przeziębieniu.

Zastosowanie w kuchni

• Z owoców kaliny przyrządza się konfitury, galaretki, syropy

Przecier z surowych owoców kaliny. Owoce obgotowujemy we wrzątku 1-2 mon. Przecieramy przez sito i mieszamy z cukrem w proporcji 1:2 (jedna części owoców, dwie części cukru). Cukier można zastąpić miodem. Dokładnie miksujemy i wkładamy do słojów. Przechowujemy w temp. do 15°C.

Postacie leku

Odwar. 2 łyżki kory zalać szklanką wrzątku. Utrzymywać przez 30 minut w stanie łagodnego wrzenia. Przecedzić, pić 3 razy dziennie po pół szklanki odwaru.

Ciekawostka

Kalina jest częstym motywem pieśni i wierszy, jak np. w utworze Lenartowicza: ”Rosła kalina liściem szerokim, rosła nad modrym w gaju potokiem”. Miała ona duże znaczenie w wierzeniach ludu i obrzędowości. Uchodziła za symbol skromności i dziewictwa i stąd stanowiła częsty składnik wianków weselnych. Wierzono również, że jeśli dziewczyna umiera przed ślubem – zamienia się w kalina.

Krzaki kaliny upodobały sobie słowiki i w nich najczęściej wiją gniazda. Owoce są ulubionym pożywieniem ptactwa. Owoce kaliny nadają się na galaretki, syropy i konfitury, z dodatkiem miodu używane są jako lek domowy łagodzący kaszel.

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat

.