Rubus plicatus W. et N – Jeżyna fałdowana

Liście jeżyny jako surowiec leczniczy były stosowane już w starożytności. Od wieków zbierano też jej owoce, które mają właściwości lecznicze podobne do owoców maliny. Sok z jeżyn można podawać w przeziębieniach zamiast soku z malin

Krzew, tworzący w stanie dzikim zarośla na brzegach lasów, przydrożach i skarpach. Owoce jeżyny są czarnego koloru, z wyglądu podobne do malin. Liście zbiera się przed zakwitnięciem rośliny, młode; natomiast owoce – gdy są już zupełnie dojrzałe. Obydwa surowce suszyć w suchym, przewiewnym  miejscu (owoce- w temp. 35ºC).

Właściwości lecznicze

Surowcem jest liść (Folium Rubi Fruticosi) i owoce (Fructus Rubi Fructicosi).

Skład chemiczny

Zawiera garbniki, flawonoidy, inozytol i kwas cytrynowy. W owocach witaminy (głównie wit. C), cukry, kwasy organiczne, barwniki antocyjanowe, pektyny i sole mineralne.

Działanie

Licie jeżyny wykazują działanie przeciwbiegunkowe, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne na przewód pokarmowy, również u małych dzieci. Zwiększają po za tym nieznacznie ilość wydalanego moczu i działają lekko napotnie. Łagodnie regulują przemianę materii i ułatwiają usuwanie z moczem toksycznych metabolitów. Sok z świeżych owoców jeżyny, podobnie jak z malin, jest masowo wykorzystywany jako środek dietetyczny, działa lekko przeciwgorączkowo i napotnie.

Działanie niepożądane

Przetwory z jeżyn, stosowane w zalecanych dawkach nie wywołują odczynów szkodliwych

Zastosowanie

Odwary z liści jeżyny zaleca się przede wszystkim w podostrych i przewlekłych schorzeniach żołądka i jelit różnego pochodzenia, objawiających się stanem zapalnym błon śluzowych przewodu pokarmowego, nadmiernym rozwojem flory bakteryjnej. Można ją stosować w zaburzeniach przemiany materii, złym trawieniu, biegunce, w schorzeniach nerek i pęcherza moczowego

Zewnętrznie stosuje się w postaci okładów na rany i owrzodzenia oraz do płukania jamy ustnej i gardła. Również w kąpieli w świądzie skóry i, wyprysku i trądziku Sok z owoców jeżyn działa przeciwgorączkowo.

Zastosowanie w kosmetyce

• Kąpiele z dodatkiem odwaru z liści działają wzmacniająco, korzystnie wpływają na skórę tłustą z trądzikiem

Kąpiel z dodatkiem liści jeżyny. Liście jeżyny (3-4 garście) zalewamy wodą (4-5 l). Ogrzewamy pod przykryciem do wrzenia, pozostawiamy na 15 minut. Odwar wlewamy do wanny z ciepłą wodą. Kąpiel powinna trwać 15 min.

Zastosowanie w kuchni

• Świeże owoce dodaje się di ciast i deserów, przyrządza z nich zupy, koktajle, galaretki
• Nadają się także na przetwory- doki, konfitury (dodatek kawałka wanilii podniesie ich smak), dżemy, kompoty
• Robi się z nich nalewki i wina (wytrawne mają piękny kolor w smaku przypominają szlachetne wina hiszpańskie; powinny leżakować co najmniej dwa lata)
• z młodych liści jeżyny (suszonych lub przefermentowanych) lub z jej młodych pędów przygotowuje się herbat; owoce wchodzą w skład gotowych herbat owocowych

Postacie leku

Napar z liści. Łyżkę stołową liści zalać szklanką wrzątku, trzymać pod przykryciem 10 minut, odcedzić. Pić 2 razy dziennie po szklance płynu.

Odwar z liści. Łyżkę stołową liści jeżyn zalać szklanką wrzącej wody, dodać łyżkę miodu, zagotować i odcedzić. Pić  1-2 razy dziennie po szklance odwaru.

Nalewka. Owoce (1 cz.) zalać wódką (10 cz.) po kilku tygodniach pić 2-3 kieliszki dziennie (środek napotny, przeciwgorączkowy).

Sok. Wycisnąć z owoców. Pić jako środek przeciwgorączkowy.

Ciekawostka

Jeżyna jest cennym surowcem w przemyśle spożywczym do wyrobu win, dżemów, syropów. W użytku domowym  używana często do przyrządzania konfitur, galaretek, dżemów i soków.

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat

.