Grążel żółty- Nuphar luteum, Nymphea alba

Inne nazwy: grążel żółty, bączywie, grzybień żółty, grzybienie białe - lilia wodna, nenufar

Rośliny te są bylinami wodnymi o kłączach pełzających w mule dennym, łodygach zanurzonych w wodzie i pływających liściach. Mają kwiaty na długich szypułkach, wzniesione nad powierzchnią wody. Kwiaty grzybieni białych mają aż do 12 cm średnicy, kwiat grążela żółtego jest mniejszy, ma 4-5 cm średnicy i mięsiste płatki. Owoce są jagodo-lub torebkopodobne.

Surowiec leczniczy

Kłącze grążela żółtego, kwiat z odcinkiem 30 cm łodygi grzybieni białych, zbierane po uzyskaniu zezwolenia. Kwiaty i kłącza suszy się i stosuje jako napary i odwary.

Podstawowe związki czynne

Surowiec zawiera szereg alkaloidów seskwiterpenowych (np. nufarydyna, dezoksynufadryna, nurfamina, dehydrodezoksynufarydyna, anhydronufaramina oraz inne), flawonoidy, kwasy organiczne, leukoantoocyjanozydy oraz śluzy.

Działanie

Działanie nasercowe surowca jest uwarunkowane obecnością alkaloidów, które nie zostały jednak dostatecznie poznane pod względem chemicznym i farmakologicznycm. Wiadomo, tylko, że ulegają one łatwo rozkładowi i tracą wówczas swą wartość lecznicza. Dlatego trwałą formą leku; wykazującą działanie nasercowe i uspokajające, jest wyciąg alkoholowy (intrakt), otrzymywany ze świeżo zebranych kwiatów.

Działanie niepożądane

Przetwory z grzybienia należy stosować ostrożnie i nie przekraczać zalecanych dawek. Długotrwałe zażywanie naparu z grzybieni białych może doprowadzić do nieodwracalnej utraty popędu seksualnego. Grążel żółty jest rośliną trującą, dlatego może być stosowany tylko w porozumieniu z lekarzem.

Zastosowanie

Wyciągi alkoholowe z kwiatów grzybienia stosuje się w lekkich stanach pobudzenia nerwowego, trudnościach z zasypianiem, uczuciu leki i zagrożenia, nadmiernym pobudzeniu seksualnym, a także w okresie przekwitaniem. Odnosi się to często do osób starszych, rekonwalescentów i kobiet w okresie przekwitania. Zaleca się je również w przypadkach mało nasilonych zaburzeń czynnościowych serca, zwłaszcza napadowym przyspieszeniu rytmu serca, kołataniu serca wywołanym uczuciem strachu, lekiem przestrzeni lub szokiem pourazowym.

Ciekawostka

Grążel żółty od dawna znany z właściwości zmniejszających popęd seksualny. Nazywany "niszczycielem rozkoszy i trucizną miłości" wchodził w skład preparatów, napojów i syropów, mających wyciszyć namiętności (często działających też usypiająco). Kłącza tej rośliny podawano czasem do posiłków jako jarzynę.

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie;.IWZZ. Warszawa