Sinapis alba L. – Gorczyca biała

Informacje odczytane z glinianych tabliczek wskazują, że już Sumerowie znali właściwości nasion gorczycy białej o stosowali ją jako składnik maści leczniczych. Starożytni mieszkańcy Indii, Chin, Rzymy i Grecji używali gorczycy do przyprawiania potraw i do leczenia. Uważano, że uśmierza bóle zębów, leczy szkorbut, działa moczopędnie, pobudza trawienie. Świeże liście gorczycy dodane do sałatek miały działać jak afrodyzjak. Taką sałatkę spożywał Karol Wielki. Plastry z tartej gorczycy z octem uważane były za panaceum na wszelkie dolegliwości (T. Wielgosz).

Roślina uprawiana; występuje również jako chwast na przydrożach (zdziczała z upraw). Ma łodygę szorstko owłosioną, kwiaty żółte i łuszczyny („strąki”) na szypułkach, zakończone zgiętym dziobkiem; nasiona żółte.

Surowiec leczniczy

Surowcem są nasiona  (Semen Sinapsis albae).

Podstawowe związki czynne

Nasiona gorczycy białej zawierają 15-18% śluzu w skórce, wewnątrz 22-35% oleju tłustego i do 2,5% glikozydu izosiarkocyjanianowego synalbina, ponadto związki białkowe, aminy oraz sole mineralne.

Działanie

Surowiec jest przede wszystkim lekiem śluzowym, a więc działającym powlekająco, przeciwzapalnie, rozwalniająco. Obecność synalbina oraz jej produktów hydrolizy sprawia, ze wyciągi z nasion gorczycy pobudzają wytwarzanie soku żołądkowego, ułatwiają więc trawienie, a ponadto wzmagają ruchy perystaltyczne jelit przeciwdziałając stanom atonicznym jelit i zaparciom. Zmiażdżone nasiona działają na skórę bardzo słabo drażniąco i nie nadają się do sporządzania gorczyczników.

Działanie niepożądane

Nasiona gorczycy białej, stosowane w zalecanych niżej dawkach, nie wywołują objawów szkodliwych. Nie stosuje się nasion gorczycy białej w ostrych stanach zapalnych przewodu pokarmowego; nie przyrządzajmy z nich również goryczników, ponieważ na skórę działają drażniąco.

Zastosowanie

Wodny wyciąg z nasion gorczycy białej stosowany jest w nieżycie żołądka i jelit, nadkwasocie, a pomocnicze w chorobie wrzodowej. Całe nasiona podaje się w zaparciach atonicznych i otyłości, natomiast nasiona rozdrobnione lub wyciąg wodny z nich – w niedostatecznym wydzielaniu soku żołądkowego, braku łaknienia, niestrawności, wzdęciach, nieregularnych wypróżnieniach, a nawet w zaparciach.

W lecznictwie ludowym stosuje się zewnętrznie cale nasiona gorczycy białej w bólach reumatycznych, przykładając na chore miejsca poduszeczki płócienne wyplenione nasionami

Zastosowanie w kuchni

• młode liście gorczycy są bogate w witaminę C, stanowią dodatek wzbogacający sałatki, ich niewielkie ilości można dodawać do sosów oraz innych potraw
• z nasion otrzymuje się olej
• śluzą także do produkcji musztardy (łagodnej)
• stanowią dodatek do przetworów warzywnych (pikli, ogórków konserwowych, kwaszonych, kwaszonej kapusty, papryki, cebuli), marynowanych grzybów
• wchodzą w skład pieprzu ziołowego
• stanowią dodatek do tłustych mięs oraz wędlin, do potraw z ryb, jaj serów do masła ziołowego, majonezu i sosów

Postacie leku

Kleik (wyciąg). Nasion gorczycy białej 2 łyżeczki zalać szklanką  przegotowanej wody i pozostawić na noc. Pić ćwierć szklanki 3 razy dziennie (jako lek osłaniający, powlekający). Jeśli przed sporządzeniem wyciągu nasiona zmiażdżymy, otrzymany kleik będzie również dodatkowo działać przeczyszczająco oraz w zaburzeniach żołądkowych.

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat