Cichorium intybus L. – Cykoria podróżnik (rodz. Compositae)

Cykoria uprawiana była już w starożytności. O jej właściwościach wspominali ówcześni uczeni: Trofrast, Dioskurides i Pliniusz Starszy. W przeszłości uważano ją za wszechstronnie działający lek roślinny. Wybitny lekarz arabski Awicenna cykorią leczył wiele schorzeń, m.in. zaburzenia przewodu pokarmowego, W Polsce zanoszono ją wraz z innymi ziołami do kościoła w święto Matki Boskiej Zielnej. W niektórych rejonach naszego kraju wierzono, ze kwitnące ziele zwieszone na ścianie domu będzie skutecznym remedium na zarazy.

Roślina wieloletnia o łodydze wzniesionej, szorstkiej. Liście dolne zebrane w różyczkę, łodygowe – o charakterystycznej linii lancetu, ostro ząbkowanego. Kwiaty niebieskie. Kwitnie od czerwca do października. Występuje na miedzach, pastwiskach, przydrożach, na podłożu kamienistym i piaszczystym. Pospolita. Może być rozmnażana przez siew lub przez zsadzenie pociętych kawałków korzenia.

Korzeń należy zbierając jedynie z roślin rosnących dziko, późną jesienią

Właściwości lecznicze

Surowcem są korzenie (Radix Cichoriae)

Skład chemiczny i działanie

W korzeniu występuje inulina, gorycz intybina, sok mleczny, cholina, cukry redukujące, żywice śluzy. Ponadto w korzeniu znajdują się fitosterole (np. taraksasterol), gorzki glikozyd imtybina (poniżej 0,01%), ślady olejku eterycznego oraz sole mineralne.

W liściach niewiele jest soku mlecznego, dlatego zawierają mało substancji gorzkich. Jest natomiast dużo hydroksykumaryn- eskuliny i cichoryny, są także flawonoidy, jak kwercetyna, hiperozyd i pochodne apigeniny. Natomiast w kwiatach znajdują się antocyjany, pochodne cyjanidyny.

Działanie

Dzięki goryczom korzeń cykorii pobudza łagodnie wydzielanie soku żołądkowego, usprawnia trawienie i przyswajanie pokarmów, a także zwiększa łaknienie. Ponadto pobudza czynność wątroby, zwiększa nieznacznie ilość wytwarzanej żółci, ułatwia jej przepływ przez drogi żółciowe oraz działała przeciwbakteryjnie. Obserwuje się także pewien wpływ na nerki i drogi moczowe, wyrażający się słabym działaniem moczopędnym

Działanie niepożądane

W dawkach leczniczych surowiec nie wykazuje działanie szkodliwego dla człowieka

Zastosowanie

Lek roślinny polecany przede wszystkim w bezsenności i bezkwaśności żołądka, w nieżytach przewodu pokarmowego, braku łaknienia, ogólnym wychudzeniem i osłabienie spowodowanym zaburzeniami w przyswajaniu składników pokarmowych. W połączeniu z innymi podobnie działającymi surowcami stanowi pomocniczy środek żółciotwórczy, w przewlekłych, mało nasilonych zaburzeniach czynności wydzielniczej wątroby oraz uszkodzeniach miąższu wątroby przez związki toksyczne.

W lecznictwie ludowym ma zastosowanie jako środek poprawiający przemianę materii i uzupełniający niedobór mikroelementów

Zastosowanie w kuchni

• Surowe liście dodaje się do sałatek
• Liście można też gotować i podawać jako warzywo
• Korzenie po wysuszeniu ui zmieleniu służą jako dodatek do kawy zbożowej, używa się ich również do barwienia piwa
• Liście cykorii sałatowej stosuje się do sałatek, zapieka np.z szynką i serem, dusi na oleju
• z inuliny zawartej w korzeniach można przygotować syrop lub cukier

Postać leku

Napar z korzenia cykorii. 6 łyżek sproszkowanego korzenia zalać 2 szklankami wrzątku. Po 15 minutach przecedzić. Pić ½ szklanki 2-3 razy dziennie.

Dodatek kory kruszyny, liścia mięty, ziela krwawnika wzmaga wydzielanie żółci, a mieszanka cykorii ze skrzypem, rdestem ptasim i korzeniem wilżyny działa moczopędnie.

Źródło: Barbara Kuźnicka, Maria Dziak- Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL; Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat

.