Bluszczyk kurdybanek w wierzeniach ludowych był rośliną o nadzwyczajnej, czarodziejskiej mocy. Przypisywano mu zdolność chronienia człowieka i siłę odpędzania demonów. Św. Hildegarda, żyjąca w XII wieku, wymienia go w swoim dziele medyczno – przyrodniczym, w części poświęconej ziołom. W Anglii do XVI wieku bluszczyk kurdybanek był używany do produkcji piwa, nadawał mu charakterystyczny gorzkawy smak (T. Wielgosz).

Jest to roślina wieloletnia z rodziny Wargowych (Lebiatae), występująca w całej Europie, pospolita w Polsce w wilgotnych zaroślach, przydrożach i na łąkach. Bluszczyk ma łodygi rozesłane lub wspinające się z długimi, ulistnionymi rozłogami, rozgałęzione, do 40 cm długie, gęsto naprzeciwlegle ulistnione.  Liście ogonkowe, o sercowym lub nerkowym kształcie, z grubym, karbowanym brzegiem.  Kwitnie od kwietnia do lipca. Kwiaty drobne o koronie dwuwargowej, barwy niebieskofioletowej. Cała roślina pokryta jest włoskami

Surowiec

Do celów leczniczych zbiera się nadziemne, górne części pędów w okresie zakwitania od kwietnia do czerwca i suszy cienką warstwą w miejscach zacienionych i przewiewnych. Surowcem leczniczym jest ziele bluszczyka – Herba Glechomae.

Podstawowe związki czynne

Ziele bluszczyka zawiera substancję goryczną glechaminę, około 7% garbników, cholinę, flawonoidy, żywice, saponiny w małej ilości. Ślady olejku eterycznego, kwasy organiczne, sole mineralne.

Działanie

Napary i odwary z ziela bluszczyka pobudzają wydzielanie soków trawiennych i zwiększają dzięki temu łaknienie. Poprawiają procesy trawienia i sprawność przyswajania pokarmów. W wyniku tego działają ogólnie wzmacniająco.

Przetwory z ziela bluszczyka zwiększają wydzielanie żółci i ułatwiają jej przepływ do dwunastnicy, zapobiegają zastojom w pęcherzyku i zmniejszają możliwość powstawania kamieni żółciowych. Żółć wytwarzana w czasie kuracji przetworami z bluszczyka zawiera więcej kwasu chenodezoksycholowego, który jest uznawany za jeden z najskuteczniejszych związków chamiejących tworzenie się kamieni cholesterolowych i ułatwiających ich rozpuszczanie.

Według dawniejszych danych ziele bluszczyka ma swoiste powinowactwo do błon śluzowych w przewodzie pokarmowym, drogach oddechowych  i drogach moczowych. Przypisywano mu też korzystne działanie w niespecyficznych schorzeniach wątroby , objawiających się niedostatecznym wydzielanie żółci, zwiększoną ilością szkodliwych produktów przemiany materii we krwi , nudnościami, powiększeniem wątroby.

Z uwagi na obecność garbników przetwory z ziela bluszczyka podawane wewnętrznie działają łagodnie ściągająco i przeciwbiegunkowo, natomiast stosowane zewnętrznie – ściągająco, przeciwzapalnie, bakteriobójczo i grzybobójczo.

Działania niepożądane

W dawkach leczniczych objawów niepożądanych nie obserwowano.

Zastosowanie

Wyciągi wodne z ziela bluszczyka stosuje się wewnętrznie głównie w kamicy żółciowej i stanach zapalnych dróg żółciowych, w stanach nieżytowych przewodu pokarmowego i niedostatecznym wydzielaniu soków trawiennych. Celowe jest połączenie ziela bluszczyka z innymi surowcami o działaniu odtruwającym, żółciopędnym i poprawiającym trawienie.

W medycynie ludowej roślinę stosuje się wewnętrznie w chorobach płuc, jako środek pobudzający apetyt, przemianę materii.

Zewnętrznie stosuje się przetwory z ziela bluszczyka do okładów i przemywań w trądziku pospolitym, zapaleniu i świądzie skóry, oparzeniach I stopnia, także do płukania jamy ustnej i gardła, przemywania przewodów nosowych i do kąpieli w bólach reumatycznych i dnawych. Dobrze jest dodawać do odwaru kwiaty rumianku, liście szałwii lub ziele macierzanki.

Bluszczyk kurdybanek ma zastosowanie w kuchni jako przyprawa. Świeże ziele można dodawać do sałatek zupy ziemniaczanej, jarzynowej, ziołowej, do sosów, jaj sadzonych, omletów, farszu, serów twarogowych, masła ziołowego.

Źródło: Aleksander Ożrowski, Wacław Jaroniewski -Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie. IWZZ. Warszawa; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL. Warszawa; Teresa Wielgosz-Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat. Warszawa