Jest to rodzina jednoroczna lub dwuletnia z rodziny Baldaszkowatych (Umbelliferae), występująca w stanie naturalnym na terenach od Wysp Kanaryjskich przez kraje basenu śródziemnomorskiego po Iran, najliczniej w zachodniej części Afryki Północnej, a w kierunku południowym sięga do Etiopii. Została przeniesiona przez człowieka do Ameryki Południowej (Argentyna), Europy Zachodniej, Australii Nowej Zelandii. W wielu krajach jest uprawiana. W Polsce aminek egipski udaje się z trudem z uwagi na zbyt chłodny dla niego klimat.

Aminek ma łodygę około 1 m wysoką, rozgałęziona, słabo bruzdowaną, liście podwójne lub potrójne pierzaste o wycinkach nitkowanych, kwiaty drobne, niepozorne, białe, o nieprzyjemnym zapachu, zebrane w duże baldachy złożone średnicy do 10 cm. Owoce to drobne rozłupki, do 2,5 mm długie, typowe dla rodziny Baldaszkowatych,  przeważnie nie rozpadnięto na niełupki. Aminek kwitnie w lipcu i sierpniu, ale owoce w naszych warunkach często nie dojrzewają przed przymrozkami.

Surowiec

Do celów farmaceutycznych zbiera się dobrze wykształcona i dojrzałe owoce aminka egipskiego, suszy w cieniu i przewiewie, okrusza lub omłaca, odwiewa okruchy i otrzymuje owoce aminka egipskiego- Fructus Ammi visnagae. Surowiec ten  znany był w lecznictwie ludowym Egiptu od paru tysięcy lat, ale do lecznictwa europejskiego został wprowadzony dopiero w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku.

Podstawowe związki czynne

W owocach aminka egipskiego występują związki z grupy furanochromonu, np. kielina (0,5-1,5%), otrzymywana w stanie krystalicznym oraz wisnagina (0,05-0,1%), kelol i glikozydy kelolu (około 1%) fizjologicznie nieczynny. Są również pochodne piranokumaryny (np. wisnadyna, samidyna, dwuhydrosamidyna), ponadto flawonoidy (np. akacetyna), fenolokwasy (np. kwas kawowy i kwas ferulowy), sterole (np. stygmasterol i spinasterol) oraz olejek eteryczny, tłuszcz (około 20%), białka (około 12%) i sole mineralne.

Działanie

Izolowana z surowca czysta kelina działa rozkurczowo na mięśnie gładkie oskrzeli, jelit i macicy oraz rozszerza naczynia wieńcowe, a także zwiększa ilość wydalanego moczu, gdyż powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych nerek. Kelina może być podawana doustnie, a w razie potrzeby również domięśniowo. Kelina jest zwiazkiem słabo rozpuszczalnym w wodzie, ale po podaniu doustnym ze względu na obecność kwasów żółciowych, jest dobrze resorbowana  z przewodu pokarmowego. Wydala się z organizmu powoli, tak że z krwi znika dopiero po dłuższym czasie, a po dawkach wielokrotnie  powtarzalnych dochodzi nawet do kumulacji. Dobrze też wchłania się doodbytniczo w postaci czopków. Pozostałe związki czynne aminka, pochodne furanochromu i piranokumaryny, są trudne do rozdzielenia i można je stosować tylko doustnie, wywierają jednak silniejsze i bardziej skuteczne działanie od pojedynczego związku keliny. Najsilniej z całej grupy związków działa wisnadyna.

Półsyntetyczne pochodne keliny i wisnadyny, np. kromoglikany (pochodne kwasu kromoglikowego), stanowią ważną grupę leków  przeciwastmatycznych (Intal i in.), stosowanych prewencyjnie, przecialergicznie, w postaci środków do inhalacji lub kropli ocznych. Zapobiegają one atakom astmy, katarowi siennemu i innym stanom alergicznym. Przetwory galenowe z aminku egispskiego, głownie nalewka, stosowane są wspomagająco w leczeniu wieńcowej  niewydolności serca i astmy oskrzelowej  jako środki spazmolityczne (Fitoterapia i leki roślinne PZWL).

Wyciągi działają podobnie na moczowody i pęcherz moczowy. Ułatwiają przepływ moczu i jego wydalanie oraz znoszą lub osłabiają ból wywołany skurczem mięśni gładkich. Zawarte w owocach aminka flawonoidy zwiększają nieznacznie ilość wydalanego moczu, a kwasy wielofenolowe wykazują słabe własności bakteriostatyczne. Ponadto działają rozkurczowo na drogi żółciowe oraz jelita.

Wyciągi działają też rozkurczowo na naczynia krwionośne mózgu, nerek oraz serca. Nie mają jednak wpływu na naczynia obwodowe, a więc i na ogólne ciśnienie krwi. Poza tym wykazują własności przeciwrobacze, czego nie obserwowano w przypadku czystej keliny.

Działania niepożądane

Wyciągi z owoców oraz kelina przy wielokrotnym stosowaniu mogą wywołać objawy nietolerancji i nudności, brak łaknienia, ból głowy, świąd skóry, a niekiedy bezsenność. Kelina kumuluje się w organizmie człowieka.

Zastosowanie