Inozytol był odkryty w tkankach zwierzęcych w 1850 roku przez Scherera; w 40 lat później Maquenne stwierdził, ze jest to heksahydroksycykloheksan, Od około 100 lat rozpoznano znaczenie inozytolu w mikrobiologii,, jako czynnika zwanego Bios I, niezbędnego dla wzrostu niektórych drożdży. W 1940 roku Volley wykazał, ze niedobór tego składnika powoduje u myszy wyłysienie. Potem stwierdzono, ze brak inozytolu u szczurów wywołuje zahamowanie wzrostu, ogólne przerzedzenie owłosienie, wypadanie sierści dookoła oczu i stłuszczenie wątroby, a u kurcząt- opóźnienie wzrostu i rozmięknienia mózgu (encephalomalacia) i skazę wysiękową (diathesis exudativa). W oparciu o te dane uznano inozytol za witaminę z grupy B.

Sumaryczny wzór inozytolu jest taki sam jak glukozy: C₆H₁₂O₆; różni się on jednak od niej pod względem strukturalnym. Zależnie id konfiguracji grup H i OH inozytol może istnieć w 7 różnych optycznie nieczynnych izomerach i 1 parze optycznie czynnej. W naturze znajduje się i-inozytol; występuje on:

• W stanie wolnym (tkanki roślinne i zwierzęce)
• W postaci soli Ca i Mg kwasu inozytoheksafosforanowego, czyli fityny (zboża, nasiona, krwinki czerwone kurcząt)
• W postaci fosfolipidów inozytolowych, np. inozytolu (estru jednofosforowegoiznozytolu w połączeniu z galaktozą, etanoloaminę, kwasem winowym, kwasami tłuszczowymi nasyconymi

Wiele zwierząt może wytwarza inozytol z glukozy i odwrotnie, np. psy zatrute florydzyną mogą zamieniać część inozytolu na glukozę. Ryby, a szczególnie rekiny, maja w mięśniach dużo inozytolu, a bardzo mało lub wcale glikogenu.

Rola w organizmie

Inozytol pełni podobną rolę jak cholina. Przeciwdziała odkładaniu się tłuszczów w wątrobie i innych narządach, bierze udział w budowie błony komórkowej i lipoprotein. Uczestniczy w przenoszeniu sygnałów nerwowych i reguluje działanie enzymów. Należy do najlepszych środków odprężających, uwalnia od napięcia i lęków pomaga w zasypianiu.

Według niektórych autorów podawanie inozytolu wraz z witaminą E, daje dobre wyniki w leczeniu postępującej dystrofii mięśniowej (dystrophia musculorum progresiva). Inozytol ma wywierać również dobry wpływ w leczeniu chorób związanych z przemianą materii, np. łuszczycy.

Odpowiada za stan równowagi pomiędzy miedzią a cynkiem w komórkach mózgu, co ma duże znaczenie dla systemu nerwowego. Duża ilość miedzi w mózgu może powodować uczycie rozdrażnienia, uciążliwe nerwice, agresywność, anomalie psychiczne. Obecność inozytolu koryguje tę nadwyżkę, a cynk równoważy niekorzystne działanie i przynosi odprężenie. W komórce z cząstek inozytolu powstają aktywne sole kwasu fosforowego, które aktywizują neuroprzekaźniki. Działają one różnie w zależności od organu, w którym się znajdują, dzięki wpływowi inozytolu na przemianę tkanki nerwowej zostają pobudzone do działania. Współdziałając z choliną, inozytol- jako składnik lecytyny- bierze udział w przemianie cholesterolu, dzięki czemu chroni przed arteriosklerozą.

Uczestniczy w wytwarzaniu spermy, toteż, jego brak może stanowić jedną z przyczyn męskiej niepłodności. Poprawia stan włosów, wiec stosuje się go w celu zapobiegania łysieniu. Ze względu na działanie stymulujące mięśnie w układzie trawiennym zapobiega zaparciom. Obniża ciśnienie krwi powstałe wskutek stresu. Bierze udział w przemianach glukozy. Jednak u diabetyków podwyższony poziom glukozy we krwi hamuje przyswajanie inozytolu w komórkach mózgowych i nerwowych. Sam inozytol może mieć terapeutyczny wpływ na choroby nerwów towarzyszące cukrzycy.

Występowanie

Występuje w produktach spożywczych inozytol występuje w postaci związanej, jako szesciofosforowe związki (zw. kwasami fitynowymi) lub ich sole. Inozytol znajdziemy w owocach cytrusowych (poza cytrynami), mięsie (wątroba cielęca, wieprzowina), orzechach, zbożu (kiełki pszenicy, pełnoziarniste produkty zbożowe), warzywa (fasola, soczewica), mleko.

Niedobór

Brak inozytolu u zwierząt powoduje stany zapalne w skórze, wypadanie włosów, stłuszczenie wątroby (głównie odkładanie się estrów cholesterolu). Inozytol podany doustnie obniża poziom cholesterolu we krwi; z tego też powodu czyniono próby poddawania inozytolu postępującego zaniku mięśni, w łuszczycy. Wydaje się jednak, ze obecnie trudno jest mówić o określonych wskazaniach do stosowania inozytolu w leczeniu klinicznym. Metabolizm inozytolu ulega zmianie przy przewlekłej niewydolności nerek oraz stwardnieniu rozsianym. W obu przypadkach zwiększenie dawek nie przynosi porządnego rezultatu.

Dzienne spożycie

Dzienne spożycie wynosi około 1000 mg. Dodaje się go jako środek zapobiegawczy do preparatów mlecznych (nie pochodzących od krowy) dla niemowląt. Wysuwane jest przepuszczenie, że nawet gdyby inozytol nie był bezpośrednim czynnikiem niezbędnym, to może on ogrywać pewną rolę, jako składnik potrzebny do rozwoju drobnoustrojów przewodu pokarmowego człowieka, a wiec także do syntezy innych witamin.

Źródło: Barbara Michalik. Witaminy. Leksykon leków, minerałów, witamin i roślin leczniczych. Wydawnictwo Park’ E. Somer- Encyklopedia witamin i składników mineralnych. Wydawnictwo Amber; W. Kierst- Nauka o żywieniu zdrowego i chorego człowieka. PZWL; Aleksander Szczygieł- Podstawy fizjologii żywienia. PZWL