Cholina została wyosobniona przez Streckera (1849) z żółci, ale dopiero w 1932 roku poznano, że jest ona ważnym składnikiem pokarmowym. Skutki niedoboru choliny spostrzegł pierwszy Best (1934). U szczurów wywoływał on stłuszczenie wątroby, krwawienie w nerkach, porażenia. Zilvermit (1948) na podstawie badań z użyciem pierwiastków znakowych, zauważył ze pod wpływem choliny zachodzi w wątrobie wzmożony obrót fosfolipidami.

Cholina, czyli trimetyloaminoetanol, jest silna czwartorzędową zasadą amoniową, rozpuszczalną w wodzie, alkoholu etylowym i metylowym. Czysta cholina jest krystaliczna ale występuje zwykle w postaci syropowatej, gdyż bardzo dobrze chłonie wodę. Rozkłada się łatwo pod wpływem ogrzewania. Ma piekący, ostry smak. Jest rozpuszczalna w wodzie oraz w alkoholu metylowym i etylowym. Należy do dość silnych zasad, mocniejszych niż amoniak. W sprzedaży występuje jako chlorek choliny

Na ogół przyjmuje się, że związku tego nie powinno zaliczać witamin, ponieważ występuje on w dużych ilościach jako składnik niektórych tłuszczowców złożonych (fosfolipidy, lecytyny i sfingomieliny). W organizmie człowieka i zwierząt cholina jest syntetyzowana z seryny przy współudziale kwasu foliowego, kobalaminy i metioniny. W bardzo dużych ilościach cholina występuje w produktach zawierających tłuszczowce złożone (żółtka jaj, mózg, wątroba, nasiona roślin oleistych, strączkowych, ziarna zbóż). Cholina odgrywa duża rolę w metabolizmie i transporcie tłuszczów obojętnych. Wysunięto nawet hipotezę, ze metionina jest dawcą grup metylowych niezbędnych do syntezy choliny, a następnie fosfolipidów i innych tłuszczowców złożonych, w skład których wchodzi cholina. Ponadto cholina jest składnikiem, z którego pod wpływem cholinoacetylazy powstaje acetylocholina- związek przenoszący bodźce zakończeń nerwowych do tkanek i komórek.

Cholina działa jako antyoksydant chroniący przed wolnymi rodnikami i przed utlenianiem, dba również o zachowanie właściwej lepkości krwi. Osoby mające hipercholesterolemię (wysoki poziom cholesterolu) oraz podwyższone stężenie trójglicerydów we krwi muszą wzbogacić swoją dietę w lecytynę. Badania naukowe dowodzą, że cholina usprawnia pracę mózgu i poprawia pamięć. W okresie niemowlęcym dzięki cholinie znajdującej się w mleku matki mózg i system nerwowy dziecka rozwijają się prawidłowo. Podczas przemiany materii z choliny wytwarzają się substancje odpowiedzialne za przekazywanie impulsów z mózgu do centralnego układu nerwowego (CUN).Wzrost poziomów regulatorów nerwowych w organizmie jest wprost proporcjonalny do spożycia choliny. Farmakologicznych dawek choliny używano z różnym skutkiem do leczenia choroby Huntingtona, później leczeniu dyskinezy, zaburzeń pracy układu nerwowego związanych z niskim poziomem acetylocholiny w mózgu, takich jak choroba Alzheimera, niezdolność uczenia się mowy i opóźnienia funkcji motorycznych.

Niedobór choliny u zwierząt doświadczalnych prowadzi do nagromadzenia tłuszczu w wątrobie, rozległego krwotocznego zapalenia nerek i zaniku grasicy. Badania na psach wykazały, że po kilkudziesięciu daniach trzymania ich na diecie bez choliny nastąpiło silne pogorszenie funkcji wątroby. Podawanie choliny przez 5-10 dni przywracało czynności wątroby do stanu normalnego. U osób stosujących dietę bezcholinową w ciągu trzech tygodni zaobserwowano dysfunkcję enzymów wątrobowych i obniżenie poziomu cholesterolu we krwi w postaci wydzielanych przez wątrobę (VLDL). Objawy zanikały po upływie od trzech do sześciu tygodni od włączenia do diety ilości produktów bogatych w lecytynę. Niedobór choliny powoduje, że cholesterol krąży we krwi, ale nie dociera do komórek. Komórki tracą aktywność i nie są w stanie przesyłać sygnałów do mózgu, a niekiedy nawet obumierają. Według niektórych doniesień u zwierząt cierpiących na Niedobów choliny rozwijały się nowotwory. Dotychczas nie stwierdzono u ludzi objawów chorobowych, które można połączyć z niedoborem choliny. Na podstawie wyników badań przeprowadzonych na zwierzętach stosowano cholinę w ilości 1-3 g dziennie doustnie w przypadku marskości wątroby ludzi. Wyniki były dobre, ale tylko w stadiach stłuszczenia bez większych zmian o charakterze łącznotkankowym. W przypadku zapaleń i martwicy wątroby na tle zatruć, podawanie choliny jest bezskuteczne.

Według niektórych autorów przypuszczalne zapotrzebowanie osób dorosłych na cholinę może kształtować się na poziomie 1,0 g/dobę. Przeciętna dzienna racja pokarmowa dostarcza człowiekowi około 500-900 mg choliny.

Tabela 1. Zawartość choliny w wybranych produktach spożywczych wg. E. Somer

Tabela 2. Zawartość choliny w mg na 100 g produktu (wg. W. Kiersta)

Barbara Michalik. Witaminy. Leksykon leków, minerałów, witamin i roślin leczniczych. Wydawnictwo Park’ E. Somer- Encyklopedia witamin i składników mineralnych. Wydawnictwo Amber; W. Kierst- Nauka o żywieniu zdrowego i chorego człowieka. PZWL; Aleksander Szczygieł- Podstawy fizjologii żywienia. PZWL