Uznaje się, że dziki przodek obecnych odmian pomidora pochodził z andyjskich regionów północnej części Ameryki Południowej i w czasie migracji ludzkich ponad 2000 lat temu, razem z kukurydzą, rozprzestrzenił się po Ameryce Północnej i Środkowej. Jego owoce uprawiane były w Meksyku na długo przedtem, zanim europejscy okrywcy znaleźli je uprawiane pod różnymi lokalnymi nazwami: tomati, tomatl, tumatle lub tomatos. Kiedy około roku 1532 przywieziono pomidory po raz pierwszy do Europy, z powodu silnego zapachu oraz jasnobiałych, czerwonych i żółtych jagód uważano je za trujące i sadzono je wyłącznie jako rośliny ozdobne. Dodoens w Historie of Plants z 1578 roku zapisał: „To dziwna roślina, nie spotykana w tym kraju poza ogrodami niektórych zielarzy…i niebezpiecznie jej używać”.

W Europie jako pożywienia po raz pierwszy użyto pomidora we Włoszech. Podobnie jak wiele innych nowinek z Nowego Świata uważano go za afrodyzjak. Włoska nazwa pommi dei mori w trakcie tłumaczeń została zniekształcona do francuskiego pomne d`amour, czyli „miłosnego jabłka”, ponieważ uważano, że rozpala namiętności. Nie wszyscy jednak wierzyli w takie efekty. Estienne i Liébault pisali, że pomidory jedzone gotowane lub pieczone wywoływały wiatry, żółć i „nie kończące się zaparcia” były więc słabą podnietą do romansów. Nie notowano faktów używania pomidorów przez północnoamerykańskich osadników, aż do czasów ogłoszenia Deklaracji Niepodległości. Używali ich jednak regularnie włoscy imigracji w nowej Anglii oraz Francuzi osiadli w Nowym Orleanie- wytwarzano tam keczup od 1779 roku. Na pewno hodował je w swoim ogrodzie Tomasz Jefferson w 1781 roku, a osiem lat później wprowadzono je w Filadelfii (M. Biggs).

Tabela 1. Zawartość składników odzywczych w 100 g częsci jadalnych pomidora wg A. Lempki.

Pomidory są bogatym źródłem potasu, który pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu krążenia, ponadto zawierają witaminy C i E, które są silnymi przeciwutleniaczami, a także β-karotenu. Są to składniki, które chronią przed chorobami serca i nowotworami. Likopen, naturalny barwnik, który sprawia, że pomidory są czerwone, zmniejsza ryzyko zachorowania na raka prostaty. Badania przeprowadzone na Harvardzie, trwające sześć lat i obejmujące populacje 48 tysięcy mężczyzn, wykazały że spożywanie pomidorów dwa razy w tygodniu zmniejsza ryzyko wystąpienia raka prostaty nawet o 34 procent. Przetwory z pomidorów są jeszcze lepszym źródłem likopenu, gdyż pigment poddany procesowi przetwarzania staje się łatwiej przyswajalny dla organizmu. Ostatnio uważa się również, że likopen chroni kobiety przed rakiem szyjki macicy (Leader`s Digest). Uczeni z Uniwersytetu Harvarda porównali stężenie karotenoidu i witaminy A w tkance nowotworu łagodnego i nowotworu złośliwego prostaty. Zauważono zależność pomiędzy stężeniem likopenu zarówno w przypadku tkanki nowotworu złośliwego, jak i łagodnego. Mężczyźni, u których występował najniższy poziom likopenu, dotknięci byli najbardziej agresywną formą nowotworu. Alfa-karoten, luteina, alfa kryptoksantyna, zeaksantyna i beta-kryptoksantyna również występują w tkance prostaty, nie odkryto jednak żadnej zależności pomiędzy ich ilością, a występowaniem raka prostaty. Zespół badaczy z Northwestern University Medical School w Chicago analizował próbki plazmy z siatkówki mężczyzn badanych w 1982 roku w Physican`s Heath Study pod kątem obecności przeciwutleniaczy, w tym likopenu. Likopen był jednym przeciwutleniaczem, który występował w znacznie mniejszej ilości u mężczyzn z rakiem prostaty niż u mężczyzn zdrowych. Niemniej obecność beta-karotenu zdawała się wzmacniać skuteczność działania likopenu. Naukowcy stwierdzili również, że spożywanie pokarmów bogatych w likopen takich jak produkty przyrządzone na bazie pomidorów, może zapobiegać powstawaniu raka prostaty lub przynajmniej spowalniać ten niekorzystny proces. Spożywanie potraw zawierających pomidory jest związane ze zmniejszaniem się ryzyka zachorowania na wiele chorób nowotworowych. Najbardziej widoczne jest to w przypadku prostaty, płuc i żołądka. Inne nowotwory, przed którymi można chronić się, spożywając likopen, to rak piersi, szyjki macicy, okrężnicy, śluzówki macicy, przełyku, jamy ustnej, trzustki i odbytnicy (Zimmerman).

Niektórzy lekarze uważają, że pomidory powodują zwiększenie bólów artretycznych i mogą być odpowiedzialne za alergie pokarmowe. Liście i łodygi są trujące. W surowych niedojrzałych pomidorach występuje solanina-substancja spokrewniona z atropiną pokrzyku wilczej jagody i hioscyjaminą lulka czarnego. Podobnie jak te dwie substancje solanina należy do forte-fototerapeutyków, czyli roślinnych substancji leczniczych, które działają ”mocno” (najczęściej natychmiast po jednorazowym zaaplikowaniu), a jednocześnie mają bardzo wąską rozpiętość terapeutyczną (różnica między najmniejszą dawką leczniczą a tą, która jest już trująca. Jeśli spożyjemy zbyt dużo surowych ziemniaków, surowych i niedojrzałych pomidorów, to szybko mogą wystąpić objawy zatrucia.

Sok pomidorowy

Najlepiej stosować przy zaparciach wywołanych stanami kurczowymi w obrębie jelita grubego. Ważna funkcja przypada tu kwasom owocowym zawartym w pomidorach. Ich działanie polega na zasysaniu cieczy, przez co zwiększony zostaje wolumen stolca. Nie musimy się objawiać skutków przedozowania solaniny, jeśli spożywamy sok z dojrzałych pomidorów. Między bajki należy również włożyć opowieści o wysokim poziomie kwasu szczawiowego w pomidorach. Szpinak zawiera go ok. 150 razy więcej (570 mg w 100 g). Nawet w białych chlebie kwasu szczawiowego jest prawie dwukrotnie więcej (6,9 mg) niż w pomidorach: 3,9 mg w 100g substancji jadalnej (U. Bohmig).

Źródło: Marcia Zimmerman- Jedz według kolorów. Świat Książki. Ulf  Bohmig- Nasze zdrowie – poradnik dla całej rodziny. Świat Książki; M. Biggs. J. McVicar, B. Flowerdew. Wielka księga warzyw, ziół i owoców.. Dom Wydawniczy Bellona. Warszawa, A Lempka- Towaroznastwo produktów spozywczych. WNT