Pokrzywa jest wieloliścienną rośliną zieloną z rodziny pokrzywowatych , rosnąca prawie na całym świecie w strefie klimatu umiarkowanego, głównie na polanach w zaroślach, przy miedzach oraz lasach. Kwitnie od połowy czerwca do późnej jesieni. W swym składzie chemicznym zawiera zawiera sole mineralne:

• Żelazo

• Fosfor

• Magnez

• Wapń

Oraz barwniki:

• Chlorofil a

• Chlorofil b

• Karoteny

• Ksantofil

A także flawonoidy, garbniki, kwasy organiczne takie jak:

• Mrówkowy

• Glikolowy

• Glicerynowy

W skład liści pokrzywy wchodzi również histamina, serotonina (5-hydroksytryptamina ) oraz witaminy:

• Witamina A

• Witamina B₂

• Witamina C

• Witamina K

Zawartość kwasu askorbinowego (witaminy C) w zielonych liściach jest dwukrotnie większa nić w owocach porzeczki czarnej, a karotenu wyższa niż w szczawiu. Wartością pokarmową ustępuje roślinom motylkowym. Dzięki obecności witaminy K, pokrzywa działa przeciwkrwotocznie. Zdolność pokrzywy do tamowania krwawienia była znana Dioskuridesowi, Pliniuszowi oraz innym uczonym i lekarzom antycznego świata. Z liści pokrzywy sporządza się napar i wyciąg płynny stosowany do wewnątrz przy hipo- i awitaminozach. Z uwagi na duża zawartość żelaza pokrzywa wpływa na zwiększenie się zawartości hemoglobiny we krwi oraz zwiększeniu liczby czerwonych ciałek krwi. Napar wodny z liści pokrzywy (łyżka rozdrobnionych liści na szklankę wrzątku) stosuje się przeciw wypadaniu włosów i łupieżowi. W Rumunii pokrzywa wchodzi w skład złożonej maści którą leczy się choroby skórne wywołane przez hemolitycznego gronkowca złocistego.

Lecznictwo ludowe jak podaje Czikow już w XVII wieku używało pokrzywy jako środka tamującego krwawienia, gojącego rany i przeciwzapalnego. Zaleca się pokrzywę przy:

• Niedokrwistości

• Chorobach wątroby

• Chorobach dróg żółciowych

• Niestrawności

• Skazie limfatycznej

• Febrze

• Malarii

• Podagrze

• Żylakach odbytu

Młode listki i wierzchołki łodyg przeznacza się na zupy, surówki soki lub jarzyny na gorąco. Pokrzywa jest również doskonała jako środek zapobiegający psuciu się produktów spożywczych, głównie mięsa. W pokrzywach dobrze przechowuje się raki. Wiosną liście pokrzywy gotowane i spożywane są jak szpinak.

Zupa pokrzywowa wg M. Biggs`a

Składniki

• 250 g młodych liści pokrzywy

• 50 g oleju lub masła

• 1 posikana cebula

• 250 g obranych pokrojonych w kostki i ugotowanych ziemniaków

• 900 ml (3 i 3\4 szklanki mleka)

• Po łyżeczce świeżych posiekanych liści majeranku, szałwii i macierzanki

• 1 łyżeczka deserowa świeżego, posiekanego lubczyku

• Posiekana pietruszka (opcjonalnie)

Sposób wykonania

Zebrać świeże, młode liście pokrzywy, wkładając do rwania i mycia rękawice. Podgrzać olej w rondlu, dodać posiekaną cebulę i lekko zeszklić. Następnie dodać pokrzywy i dusić delikatnie przez 10 minut. Dodać pokrojone ziemniaki, wszystkie zioła i mleko, gotować na wolnym ogniu przez dalsze 10 minut. Ostudzić i zmiksować. Przełożyć ponownie do rondla na wolny ogień. Dodać kroplę śmietany do każdego talerza i posypać posiekaną pietruszką. Podawać z bagietką.

Surówka z pokrzyw wg Dębskich

Składniki

• 400 g młodych pokrzyw (górne liście)

• Pęczek szczypiorku

• Jajo gotowane na twardo

• 2-3 łyżki oleju

• Sól

• Cukier

• Sok cytrynowy

Sposób wykonania

Pokrzywy opłukać, odsączyć, drobno pokrajać razem ze szczypiorkiem. Potem wymieszać z pokrajanym w kostkę jajem i olejem, doprawić do smaku, wyporcjować i zaraz podawać

Sok z pokrzyw wg. Dębskich

Sok z pokrzyw zaliczany jest do najcenniejszych napojów, gdyż zawiera duże ilości składników mineralnych , nawet do 18%, a także znaczne ilości witaminy C.

Sposób przygotowania

Młode liście pokrzyw dokładnie opłukać w dużej ilości wody, zmieniając ją kilkakrotnie. Po wypłukaniu zemleć, wycisnąć sok przez gazę, doprawić cukrem i sokiem cytrynowym, przelać do butelek, zakorkować i przechowywać w lodówce przez 2 tygodnie.

Pokrzywy suszone

Składniki

• 2 kg pokrzyw (górne odcinki)

Pokrzywy dokładnie opłukać uważając aby nie było zanieczyszczeń we wgłębieniu między łodyżką a ogonkiem liści. Rozłożyć w warstwie grubości 3-4 cm na sitach wyłożonych pergaminem lub folią włożyć do piekarnika i suszyć w temperaturze około 50°C, mieszając od czasu do czasu w celu równomiernego wysuszenia całego surowca. Prawidłowo wysuszone pokrzywy powinny charakteryzować się zielonym zabarwieniem, właściwym zapachem i wyglądem.

Źródło: Henryk i Danuta Dębscy- Domowa kuchnia. Wydawnictwo Amal- Servis. Warszawa; Matthew Biggs- Wielka księga warzyw, ziół i owoce. Wydawnictwo Bellona. Warszawa; P. Czikow- Rośliny lecznicze bogate w witaminy. PWRiL. Warszawa