Tytoń należy do rodziny psiankowatych. Użyteczną częścią rośliny są liście, które po odpowiedniej przeróbce dają tytoń przemysłowy. W Polsce jest uprawiany przede wszystkim tytoń szlachetny, a poza tym machorka.

Zebrane liście tytoniowe po zwiędnięciu są suszone i w tym stanie dostarczane do fabryk. W wytwórniach wyrobów tytoniowych istotną fazą obróbki tytoniu jest fermentacja, która polega na samozagrzewaniu się liści i lekkim ich butwieniu. Tytoń przefermentowany zawiera od 0,4-4% nikotyny, a zwartość składników mineralnych, dających przy paleniu popiół, waha się w granicach od 15-20%. Poza tym występują w tytoniu żywice i olejki eteryczne wpływające na jego aromat i smak i nieco cukrowców nadających wyrobom tytoniowym dogodność smaku; natomiast zawartość białek wpływa na nieprzyjemny smak (ostry, drapiący).

Tytoń przefermentowany i po odleżeniu nadaje się do dalszego przerobu, a więc produkcji papierosów, tytoniu fajkowego, cygar, tabaki. Wszystkie te produkty obejmuje się wspólną nazwą wyroby tytoniowe. Produkty te powinny być przechowywane w miejscach suchych i przewiewnych, w temperaturze od 5 do 16°C w wilgotności względnej powietrza od 65 do 75%. W obrocie detalicznym ponadto należy pamiętać o przechowywaniu tych wyrobów z dala od artykułów wydzielających lub pochłaniających swoiste zapachy. W czasie transportu należy chronić je przed zamoczeniem i zabrudzeniem.

Gatunki handlowe tytoniu. rozróżnia się następujące gatunki handlowe:

- tytonie zachodnioindyjskie- należy tu gatunek Havana, używany przede wszystkim do cygar

- tytonie północnoamerykańskie—nalezą tu m.in. takie gatunki jak: Maryland, Wirginia, Kentucky, Missouri

- tytonie azjatyckie- do najlepszych w tej grupie należy tytoń turecki, który cechuje si duża mocą i silnym aromatem

- tytonie europejskie- należą tu m.in. holenderski, polski, węgierski, bułgarski

Coraz częściej wytwarza się tytonie o obniżonej zawartości nikotyny (odnikotyzowane). W procesie tym możliwe jest usunięcie do 5% nikotyny, co nie ma wpływu na aromat tytoniu.

Papierosy

Papierosy to wyroby tytoniowe produkowane z krajanych liści tytoniowych odpowiednio dobranych mieszanek tytoniowych. W zależności od przygotowani mieszanki tytoniowej wyróżnia się dwa rodzaje papierosów: aromatyzowane (zaprawiane środkami aromatyzującymi, np. papierosy mentolowe) i nie aromatyzowane. Typowym opakowaniem jednostkowym papierosów jest opakowanie zawierające 20 sztuk papierosów. Są to opakowania miękkie podwójne (papier, pergamin lub folia, lub papier foliopodobny) lub potrójne (celofan, papier, folia, lub papier foliopodobny, lub pergamin). Opakowaniami jednostkowymi mogą być tez pudełka kartonowe. Papierosy należy przechowywać w pomieszczeniach czystych, suchych, bez obcych zapachów. Najkorzystniejsze warunki przechowywania to wilgotność względna powietrza 65-75% i temperatura 5-16°C. Pudła z papierosami nie powinny być umieszczane w odległości mniejszej niż 1 m od grzejników i 60 cm od ścian. Nie powinny być również narażone na bezpośrednie działanie promienia słonecznych. Okres przechowywania papierosów aromatyzowanych nie powinien przekraczać 6 miesięcy od daty produkcji, a nie aromatyzowanych- 12 miesięcy.

Tytonie fajkowe

Produkowane są z krajowej mieszanki tytoniowej lub prasowanych liści tytoniowych (skrętki). Minimalny okres gwarancyjny dla tytoniu fajkowego aromatyzowanego wynosi 3 miesiące, a dla nie aromatyzowanego 6 miesięcy od daty produkcji.

Cygaro

Składa się z 3 części:

a) Wkładki, czyli zasadniczej wewnętrznej części

b) Zawijacza, tj. liścia, w który zawinięta jest wkładka

c) Pokrywy stanowiącej zewnętrzną część cygara

Minimalny okres gwarancyjny dla cygar wynosi 2 lata od daty zapakowania. Podobnym wyrobem tytoniowym są cygaretki.

Tabaka

Tabaka to mieszanka tytoniowa, mielona, sycona, aromatyzowana lub nie aromatyzowana, przeznaczona do zażywania (w celu podrażnienia błon śluzowych). Okres gwarancyjny dla tabaki wynosi 4 miesiące.

Nikotynizm

Nikotynizm to nałóg palenia lub żucia tytoniu, lub zażywania tabaki. W nikotynizmie następuje silne uzależnienie psychiczne. Tolerancja na nikotynę rozwija się bardzo szybko. Wielu palaczy przyjmuje w ciągu doby ilości wielokrotnie przekraczające dawkę śmiertelną nikotyny.

W dymie tytoniowym występuje około 3-4 tys składników, które powstają w wyniku pirolizy i destylacji tytoniu oraz bibułki papierosowej w wysokiej temperaturze (600-1000°C). Związki zawarte w dymie tytoniowym należą do węglowodorów, heterocyklicznych związków azotowych, amin, fenoli, alkoholi, ketonów, aldehydów, kwasów karboksylowych, estrów, laktonów, amidów, eterów.

Dym tytoniowy jest całkowicie rakotwórczy, zawiera liczne substancje zapoczątkowujące proces nowotworowy, oraz substancje współrakotwórcze.

Głównym składnikiem tytoniu, wywołującym uzależnienie jest nikotyna, będąca silną trucizną. Stosowane jest także w ochronie roślin jako insektycyd kontaktowy. U osób nie uzależnionych 40-60 mg nikotyny może spowodować zgon.

Źródło: Kazimierz Wiśniowski. Towaroznawstwo artykułów spożywczych. WSiP. Warszawa; Danuta Kołczyn- Krajewska, Tadeusz Sikora- Towaroznawstwo żywności. WSiP. Warszawa; Witold Seńczuk (red.) Toksykologia. PZWL. Warszawa