Ojczyzną herbaty są Chiny, gdzie herbata była znana od ponad 4700 lat. Według starej chińskiej legendy roślina ta wyrosła z powiek chińskiego mędrca, który zasnął w czasie modlitwy i tak się sam na siebie rozgniewał, ze odciął sobie powieki i rzucił na ziemię, chcąc aby nigdy już oczy mu się nie zamykały. Dlatego tez napój przyrządzony z tej rośliny jest orzeźwiający i odpędzający sen. Inna legenda głosi, że pierwszym, który zaczął pić herbatę, był cesarz rzymski Szen-nung, około 3 tysiące lat przed nasza erą. Oto do kociołka z woda, gotującą się nad ogniskiem, wiatr nawiał liści z pobliskiego krzewu. Cesarz i jego wierna drużyna poczuli miły zapach, a potem i smak tak zaprawionej przypadkowo wody. Odtąd zaczęła się herbaciana historia, a zbiór herbaty cesarskiej stał się ceremoniałem. Zbierały je bowiem młodziutkie dziewczęta, które codziennie wkładały nowy strój i nowe rękawiczki. Ich odzież była perfumowana, oddech również. Uzyskiwanie młodziutkich pączków liściowych z wiecznie młodych krzewów herbacianych musiała odbywać się w całkowitym milczeniu. Obecni w niektórych rejonach Gruzji na herbacianych polach, o których jeszcze 150 lat temu nikt nie marzył, można obserwować zbiór zielonych pączków liściowych dokonywany przeważnie ręcznie, jak tysiąc lat temu.

Pod słowem herbata kryje się zarówno napój –filiżanka herbaty, jak i sucha herbata, a pod pojęciem roślina herbaciana- krzew herbaty.

Obecnie metody parzenia herbaty są doskonalone poprzez liczne obserwacje i eksperymenty. Dzięki licznym badaniom poświeconym herbacie wiemy dziś, że wyekstrahowanie z liści do napoju związki posiadają nieprzemijającą, ponadczasową wartość smakową i zapachową. Prawidłowo przyrządzona herbata jest również lekarstwem, a kiszona – doskonałą sałatą.

DARIUSZ KŁÓDKA, MACIEJ BOŃKOWSKI, ARKADIUSZ TELESIŃSKI

ZAWARTOŚĆ WYBRANYCH METYLOKSANTYN I ZWIĄZKÓW FENOLOWYCH W NAPARACH RÓŻNYCH RODZAJÓW HERBAT ROZDROBNIONYCH (DUST I FANNINGS) W ZALEŻNOŚCI OD CZASU PARZENIA

DARIUSZ KŁÓDKA, ARKADIUSZ TELESIŃSKI, MACIEJ BOŃKOWSKI

OKREŚLENIE ZALEŻNOŚCI POMIĘDZY ZAWARTOŚCIĄ FLUORU ORAZ WYBRANYCH WITAMIN W NAPARACH ROŻNYCH RODZAJOW HERBAT

Jest produktem uzyskiwanym z odpowiednio przerobionych nasion (ziaren) drzewa kakaowego Theobroma cacao rodz. Sterculiaceae, rosnącego w krajach tropikalnych. Największym producentami kakao są kraje Ameryki Środkowej, Brazylia i kraje zachodnioafrykańskie. Owoce kakaowca przypominają kształtem ogórki. Wewnątrz owocu w miąższu występuje szereg Rzeszów nasion wokół środkowego rdzenia. Ziarna mają kształt podłużnie owalny i pokryte są łupiną (łuską). Zebrane owoce po podsuszeniu ssą łuszczone, przez co oddzielane jest ziarno od miąższu. Ważną czynnością jest fermentacja ziarna, która przebiega samoczynnie. Najczęściej fermentuje kakao w warstwach usypanych na nawilżonych matach nakrytych liśćmi bambusowymi lub w specjalnych zbiornikach. Dzięki fermentacji zmienia się barwa ziaren, stają się one czerwonoczekoladowe, tracą w znacznym stopniu goryczkę oraz następuje ogólne polepszenie smaku. Po fermentacji suszy się ziarno kakaowe. W tym stanie zawiera ono orientacyjnie około 50% tłuszczu, 15% białka, 10 % węglowodanów, 1,5% teobrominy, 12% wody, a poza tym pewne ilości kwasów organicznych i błonnika.

Tytoń należy do rodziny psiankowatych. Użyteczną częścią rośliny są liście, które po odpowiedniej przeróbce dają tytoń przemysłowy. W Polsce jest uprawiany przede wszystkim tytoń szlachetny, a poza tym machorka.