Zróżnicowanie gatunkowe zwierząt mają duże znaczenie w badaniach toksyczności związków chemicznych. Jak zauważono, metabolizm trucizn u zwierząt, a tym samym efekt ich toksycznego działania, nie zawsze jest taki sam jak u ludzi. Różnice gatunkowe dzielą się na jakościowe i ilościowe. Przykładem różnic gatunkowych jest hydroksylacja amfetaminy i aromatyzacja kwasu chinowego. U królików amfetamina ulega dezaminacji, podczas gdy u szczurów zachodzi hydroksylacja.

Kwas chinowy wstępuje w herbacie, kawie, owocach i warzywach jako składnik kwasu chlorogenowego. W organizmie człowieka zachodzi proces zamknięcia pierścienia z utworzeniem kwasu benzoesowego a następnie kwasu hipuronowego.

Hydroksylacja kumaryny w położeniu 7 następuje u ludzi, królików, świnek morskich, podczas gdy nie stwierdzono tej reakcji u szczura ani u myszy. Podstawą tych różnic są odmienne hydroksylazy, rozmieszczenie lub różne ich ilości i obecności jej inhibitora u szczura.

Kiedy przeprowadzona badania nad działaniem rakotwórczym 2-acetylkoaminofluren, okazało się, że wrażliwość na działanie tego związku wykazują psy koty, króliki, szczury oraz myszy, które mteavbolizują ją do pochodnej N-hydroksylowej. Jedynie świnka morska nie wykazywało wrażliwości na rakotwórcze działanie tej substancji.

Pestycydy wykazują dużą aktywność toksyczną tylko do określonych gatunków, stając się jednocześnie dla innych mniej toksycznym. Wykazano, że rodentycyd α-naftylotiomocznik, jest bardzo toksyczny dla szczurów, lecz zupełnie bezpieczny dla kur.

Z różną intensywnością zachodzą reakcje sprzęgania. W organizmie kota nie zachodzi synteza glukuronianów, psa -acetylacja aminaromatycznych; kury- sprzęganie kwasów aromatycznych glicyna. W organizmie świni przebiega upośledzona synteza eterosiarczanu, a u człowieka jest ograniczona synteza kwasów merkaptanowych.

Powyższe fakty zasadniczo modyfikują aktywność trucizn i protezy związane z odtruwaniem.

Równice gatunkowe obserwuje się także w badaniach nad stopniem wydalania trucizn z żółcią. Wykazano, że ponowna resorpcja z jelit powoduje intensywniejsze metabolizowanie ich przez bakterie jelitowe.

Jak podaje Dutkiewicz wydalanie z żółcią zależy od ciężaru cząsteczkowego związku chemicznego i gatunku zwierzęcia. Substancje o małym ciężarze cząsteczkowym (200-250) nie są wydalane z żółcią, lub tylko w niewielkim stopniu, jednak powyżej tej granicy wydalanie z wzrasta. Wydalanie jest ułatwione, jeśli związek,a większy ciężar cząsteczkowy (300-500), a poza tym ma silne polarne grupy karbonylowe, siarczanowe lub sulfonowe w anionie. Występują tu jednak duże różnice gatunkowe. Dla jeszcze większych ciężarów cząsteczkowych (400-1000) zaznaczają się mniejsze różnice gatunkowe w wydalaniu z żółcią i ta droga jest wtedy dominująca.

Źródło: Tadeusz Dutkiewicz- Chemia toksykologiczna. PZWL. Warszawa; Maksym Nikonorow- Toksykologia żywności. PZWL. Warszawa