Efedryna występuje w postaci bezbarwnych kryształów lub białego proszku bez zapachu o słonawo-gorzkim smaku. Łatwo rozpuszcza się wodzie, eterze oraz alkoholu. Temperatura topnienia efedryny wynosi 38°C, natomiast temperatura wrzenia -152-153°C.

Występowanie i zastosowanie

Efedryna znajduje się w różnych gatunkach rośliny Ephedra głównie Ephedra vulgaris rosnącej w Rosji, Chinach, Indiach oraz Japonii. Otrzymuje się ją również na drodze syntetycznej. Może występować jako odmiana lewoskrętna, prawoskrętna oraz racemiczna. Lewoskrętna odmiana efedryny wykazuje najsilniejsze działanie farmakologiczne, które polega na hamowaniu czynności monoaminotransferazy (MAO). Efedryna znalazła zastosowanie w leczeniu dusznicy bolesnej, moczenia nocnego, gorączce siennej oraz chorobie Stockensa Adamsa. Zewnętrznie stosuje się w stanach zapalnych błony śluzowej nosa.

Wchłanianie, przemiany w ustroju, wydalanie

Efedryna łatwo wchłaniają się z przewodu pokarmowego tkanki mięśniowej oraz podskórnej. W dużym stopniu ulega nagromadzeniu w wątrobie, płucach, nerkach oraz śledzionie. Zarówno u psów jak i świnek morskich oraz królików, początkową przemianą metaboliczną jest demetylacja do neoefedryny. Niewielkie ilości efedryny oraz norefedryny ulegają hydroksylacji.

U ludzi niemal cała dawka podana doustnie (89-99%) wydala się w postaci niezmienionej w ciągu 48 godzin. Badania naukowe dowodzą, że efedryna u ludzi łatwo ulega demetylacji.

Działanie toksyczne, zatrucia

Efedryna w niewielkim stopniu wykazuje toksyczność. Częste przyjmowanie zwiększonych dawek powoduje następujące objawy:

• nudności
• wymioty
• nadmierne pocenie się
• wzmożona praca serca
• zawroty głowy
• drżenie
• niepokój
• bezsenność

W sporadycznych przypadkach występuje podrażnienie pęcherza moczowego, zatrzymanie moczu oraz wykwity skórne.

Jak podaje Dutkiewicz, dawka doustna i podskórna wynosi 25-50-100 mg. Dawki jednorazowe w granicach 0,15-1,4 g nie powodują poważniejszych zaburzeń. Nie odnotowano również objawów zatrucia przewlekłego. Zwiększone dawki tylko w wyjątkowych przypadkach stają się przyczyna głębokiej depresji mięśnia sercowego. Aby przeciwdziałać ubocznym efektom wywołanym przez efedrynę najczęściej stosuje się barbiturany.

Źródło: Tadeusz Dutkiewicz- Chemia toksykologiczna. PZWL. Warszawa;