Wódki są to napoje alkoholowe otrzymane na osnowie spirytusu z dodatkami smakowo-zapachowymi lub bez dodatków. Najogólniej dzieli się wódki na czyste i gatunkowe.

Wódki czyste

Wódki czyste wyrabiane są ze spirytusu rektyfikowanego i wody, przy czym uzyskana mieszanina poddawana jest uszlachetnieniu przez sączenie przez filtry tkaninowe, węgiel aktywowany i filtr piaskowy, a następnie przeprowadza korekturę, czyli wyrównanie mocy W zależności od gatunku spirytusu oraz wody wyróżnia się następujące rodzaje wódek czystych:

- wódkę czystą zwykła sporzadzoną z spirytusu rektyfikowanego zwykłego i zmiękczonej wody

- wódkę czystą wyborową wyprodukowana ze spirytusu rektyfikowanego wyborowego i wody destylowanej lub odmineralizowanej

- wódkę czystą wyborową specjalną, zwaną wódką czystą eksportową- wyprodukowaną ze spirytusu rektyfikowanego żytniego i wody destylowanej lub odmineralizowanej

- wódkę czystą luksusową

- wódkę czystą mieszaną (otrzymywaną z połączonych różnych rodzajów i gatunków spirytusów rektyfikowanych

Wszystkie wódki czyste powinny stanowić ciecze bezbarwne i klarowne, bez osadu, zawiesin oraz zanieczyszczeń substancjami obcymi, o smaku i zapachu swoistym, bez obcych zapachów i posmaków. Moc tych wódek wynosi od 38-75% objętości alkoholu. Wódki wysokiej jakości określa się często terminem „Premium”. Woda stanowi główny składnik ilościowy większości wódek czystych. Duże znaczenie dla jakości wódki ma skład chemiczny wody, a zwłaszcza stopień jej twardości. Uzdatnianie wody przeznaczonej do produkcji wódek polega na jej zmiękczeniu, demineralizacji lub destylacji. Wodę używana do produkcji wódek wyborowych i luksusowych pozbawia się soli mineralnych obecnych w wodzie pitnej.

Butelki powinny być czyste, a na wewnętrznej stronie nie mogą mieć obwódek i plam

Tabela 1. Wymagania sensoryczne dla wódek czystych (wg PN-80/A-79531)

Wódki gatunkowe

Wódki gatunkowe są to napoje alkoholowe wyprodukowane z mieszaniny spirytusu i wody z dodatkiem substancji smakowych, zapachowych i ewentualnie barwionych. Do przygotowania wódek gatunkowych z wyjątkiem wódek naturalnych, używa się spirytusu rektyfikowanego zwykłego, wyborowego lub luksusowego, do produkcji wódek naturalnych mieszanych –spirytusu rektyfikowanego (jak poprzednio) oraz spirytusu owocowego i destylatów winnych. Wódki gatunkowe naturalne sporządzone są wyłącznie na osnowie spirytusu zbożowego, owocowego i destylatów winnych. U nas produkuje się ponad 90 różnych wódek gatunkowych, z których znaczną ilość przeznacza się na eksport.

Stosowane do produkcji wódek gatunkowych surowe spirytusy zbożowe leżakowane są w beczkach dębowych co najmniej przez 3 lata, a surowe spirytusy owocowe i winne- co najmniej przez 6 miesięcy lub dojrzewają w procesie maderyzacji. Wódki gatunkowe o pożądanym, typowym aromacie, smaku, zabarwieniu i konsystencji, wytwarzane są z różnych składników stosowanych w różnych zestawieniach.

Surowcami do produkcji wódek gatunkowych, poza spirytusami mogą być: cukier, karmel, owoce, przetwory owocowe, morsy (moszcze owocowe-soki surowe), olejki zapachowe, kakao, kawa, kwasy organiczne, barwniki, przyprawy korzenne zioła i in. Proces produkcyjny polega na zmieszaniu składników (w postaci roztworów, soków, nalewek, destylatów) według ustalonych receptur, przy czym taki zestaw daje tzw. wódkę surową, które poddawane jest dojrzewaniu, tj leżakowaniu przeważnie w zbiornikach drewnianych. W czasie dojrzewania następuje zharmonizowanie cech smakowych i zapachowych wódek. Poszczególne typy wódek gatunkowych wykazują odmienne właściwości sensoryczne, znaczne wahania mocy (od 25% do 70% obj.) i zawartości ekstraktu (od 5 do 400g/l). Dojrzałą wódkę filtruje się i rozlewa się do butelek.

Źródło: Wojciech Kolanowski- Napoje alkoholowe Kucharz &Gastronom- Vademecum. Wydawnictwo Rea; Kazimierz Wiśniowski- Towaroznawstwo artykułów spożywczych. WSiP; Danuta Kołczyn- Krajewska. Tadeusz Sikora- towaroznawstwo żywności. WSIP Warszawa;