Fluor jest pierwiastkiem naturalnie występującym w przyrodzie- w glebie, wodach, tkankach roślin i zwierząt. Dla człowieka najważniejszym źródłem fluoru jest woda, a nie pokarmy. Wyróżnia to fluor spośród innych bioelementów. od wielu lat znane jest dobroczynne, zabezpieczające przed próchnicą działanie fluoru na tkankę kostną zębów. Pierwsze naukowe doniesienia na temat związku między zawartością fluoru w wodzie a zdrowiem zębów pochodzą z 1892r, kiedy to Chrichton Brown uważał, że zwiększona zapadalność na próchnicę zębów w Anglii zależy od małej zawartości fluoru w pokarmach i w wodzie. Ogólną uwagę na fluor zwrócono jednak dopiero w 1931 r., kiedy przekonano się, że wysoka zawartość fluoru w wodzie do picia powoduje powstawanie fluorzycy zębów, w wyniku tych spostrzeżeń w wielu miastach zaczęto oczyszczać wodę wodociągową z fluoru. W miastach tych w ciągu następnych lat dzieci zaczęły szczególnie często zapadać na próchnicę zębów. W ten sposób przekonano się, że zarówno niedobór, jak i nadmiar fluoru jest szkodliwy.

Organizm przeciętnego człowieka zawiera około 2,6 g fluorków, które znajdują się głównie w kościach i zębach. Znane jest przeciwenzymatyczne działanie fluoru, powodowane łączeniem się floru z wapniem, magnezem, żelazem, cynkiem i miedzią. W ten sposób dochodzi do zahamowania działalności enzymów katalizowanych przez te pierwiastki. Fluor hamuje np. działania fosfataz i esteraz. Hamuje też przemianę węglowodanową w cyklu kwasu cytrynowego. Zahamowanie działania cholinoesterazy powoduje nagromadzenie się acetylocholiny  i pobudzenie układu nerwu błędnego

Rola w organizmie

Główna funkcją fluorków w organizmie jest ochrona zębów. Jeden miligram na litr wody (jedna część  fluorków ma milion części wody) wystarczy, aby obniżyć liczbę ubytków o 70%. Wpływ fluorków na zęby jest najskuteczniejszy, jeśli zaczyna się je stosować wcześnie, kiedy zęby jeszcze się formują.

Kości osób, których pożywienie zawiera dostateczną ilość fluorków, są twardsze i odporniejsze na zrzeszotnienie. U osób starszych odpowiednie spożycie fluorków zmniejsza wydalanie wapnia z moczem i łagodzi objawy osteoporozy. Jednak przyjmowanie fluorków może zwiększyć liczbę drobnych pęknięć kości, co stawia pod znakiem zapytania leczenie za pomocą składników mineralnych. Fluorki mogą również przyspieszać gojenie ran i zwiększa wchłanianie żelaza.

Niedobór

Procent ubytków w uzębieniu jest znacznie wyższy w tych rejonach gdzie woda nie jest fluoryzowana i gdzie spożycie fluorków jest niewielkie.

Zalecane dawki dzienne

Choć nie ustalono jeszcze dawek dla fluorków, zaleca się ich spożywanie w ilości 1,5- 4,0 mg dziennie dla osoby dorosłej. Średnie spożycie wynosi od 0,2 do 4,4 mg.

Źródła w pożywieniu

Najlepszym źródłem fluorków jest fluoryzowana woda; zawartość fluorków w pożywieniu zależy od ich obecności w podłożu, na którym produkty zostały wyhodowane. Fluorki spożywany również gotując potrawy we fluoryzowanej wodzie lub kiedy niechcący połkniemy trochę fluoryzowanej pasty do zębów. Filiżanka herbaty zawiera 0,3 mg fluorków. Zewnętrzne stosowanie fluorków do zębów nie zapobiega powstawaniu ubytków tak skutecznie, jak ich spożywanie.

Toksyczność

W rejonach, gdzie zawartość fluorków w wodzie pitnej wynosi od 2 do 6 ppm (2-6 części fluorków na milion części wody), zaobserwowano częstsze przypadki odbarwiania się, powstawania dziur i bólu zębów. Spożycie  przekraczające 8 ppm może spowodować fluorozę kości, której symptomy przypominają zapalenia stawów. Śmiertelne zatrucie następuje przy spożyciu przekraczającym 2500 razy zalecenia dietetyków. Przypadki chronicznego wchłaniania dawek  w wysokości 50 mg dziennie zdarzają się w rejonach silnego zatrucia środowiska: powoduje to zniekształcenia zębów i kości. Ilość fluorków w wodzie pitnej są całkowicie niegroźne dla zdrowia, a stanowią doskonałą ochronę przed ubytkami zębów i chorobą okołozębową.

Powiązania z innymi składnikami odżywczymi

•    Fluorki współdziałają z wapniem, fosforem, magnezem i witaminą D przy tworzeniu zdrowych kości i zębów.

Ze względu na toksyczność fluoru nie należy samemu suplementować się profilaktycznie, jak leczyć się preparatami fluoru bez zasięgnięcia opinii lekarskiej. Dzieci nie powinny używać past i żeli do zębów z fluorem bez nadzoru dorosłych

Źródło: A. Szczygieł-  Podstawy fizjologii żywienia; J. Hasik- Dietetyka; J. Hasik- Podstawy dietetyki; Elizabeth Somer- Encyklopedia witamin i minerałów; J. Gawęcki- Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywności; M. Szczypka, J. Gajewska- ABC witamin i minerałów W. Kierst- Nauka o żywieniu zdrowego i chorego człowieka

.