Chrom jako trójwartościowy jon jest dość istotnym składnikiem Czynnika Tolerancji Glukozy (GTF- Glucose Tolerance Factor)- oznacza to, że pomaga insulinie transportować do komórek zawartą w krwi glukozę, gdzie ulega ona spaleniu i w ten sposób organizmowi zostaje dostarczona energia.

Chrom występuje w dwóch postaciach: organicznej i nieorganicznej. Liczne badania medyczne wykazały, że chrom znajdujący się w drożdżach oraz w wątrobie jest dużo łatwiej przyswajalny (15-20%), niż nieorganiczny, np. chlorek chromu. Po wchłonięciu chrom jest przenoszony przez transferynę do wątroby, gdzie odbywa się synteza GFT

W ciele przeciętnego człowieka znajduje się około 600µg chromu. Organizm gromadzi najwięcej chromu w niemowlęctwie. Jego ilość zmniejsza się wraz z wiekiem, w wyniku starzenia, aktywnego uprawiania sportu, oraz u osób chorych na cukrzycę. Zapotrzebowanie na chrom zwiększa się przy intensywnym wysiłku fizycznym oraz w diecie z dużym udziałem węglowodanów, bowiem następuje zwiększone jego wydalanie z moczem.

Rola w organizmie

Główną rolą chromu jest ułatwienie absorpcji glukozy do komórek. Chrom zachowuje właściwe stężenie glukozy we krwi oddziaływując na insulinę, optymalne spożycie chromu zmniejsza, zatem ilość insuliny koniecznej do utrzymania normalnego stężenia glukozy we krwi. Połączenie chromu z insuliną stymuluje również syntezę białek. Wzmacniając działanie insuliny, ułatwia przenikanie do komórek glukozy i aminokwasów, potrzebnych do wytwarzania energii i syntezy białek. Bez udziału chromu insulina nie mogłaby brać udziału w przemianie węglowodanów. W procesach tych uczestniczy również hormon tarczycy oraz witamina PP

Optymalne spożycie chromu może zmniejszyć ryzyko zawału serca u osób szczególnie narażonych, tj. cukrzyków i chorych na miażdżyce tętnic. Chrom poprawia profil lipidów we krwi obniżając stężenie cholesterolu i cholesterolu LDL oraz zwiększając stężenie cholesterolu HDL. Obniżenie stężenia cholesterolu pozwala zapobiec zwapnieniu naczyń. Obecnie przypuszcza się, iż wzrost stężenia cholesterolu w surowicy krwi i u osób w starszym wieku, może być związane ze spadkiem zawartości chromu w tkankach układu krążenia Za pomocą chromu można odwrócić zmiany miażdżycowe tętnic.

Chrom może zmniejszyć jego masę tłuszczową (hamuje łaknienie); jednak potrzebna są dalsze badania, aby potwierdzić wstępne wyniki.

Niedobór

Jak podaje prof.dr hab. Anna Brzozowska z Katedry Żywienia Człowieka SGGW- badania prowadzone w USA wykazały, że w różnych grupach społecznych spożycie chromu jest o 20-60% niższe od zalecanego, co najprawdopodobniej wiąże się z coraz większym udziałem produktów przetworzonych w całodziennych racjach pokarmowych. W przypadku produktów zbożowych przemiał ziarna pozbawia je prawie całej ilości chromu. Stwierdzono ponadto, ze dieta bogata w mono-i dwucukry powoduje zwiększone wydalanie chromu z moczem, i tym samym sprzyja powstawanie stanów deficytowych

Spożywanie niedostatecznych ilości chromu może podnieść stężenie insuliny we krwi i przyczynić się do występowania cukrzycy u dorosłych. Wzrost stężenia insuliny pociąga za sobą nadmierne wydalanie chromu z moczem, co zwiększa niedobór tego pierwiastka w organizmie i wspomaga rozwój cukrzycy. Podawanie pacjentom chromu może zapobiec tej chorobie. Taka kuracja poprawia tolerancję glukozy, obniża stężenie insuliny i zmniejsza zapotrzebowanie organizmu na insulinę  niezbędna do utrzymywania normalnego stężenia glukozy we krwi. Pozytywne skutki kuracji widać w najlepiej u pacjentów cierpiących na silny niedobór; u osób odżywiających się prawidłowo podawanie chromu nie reguluje działania glukozy i insuliny.

Inne objawy niedoboru chromu również przypominają cukrzycę. W obu przypadkach chory odczuwa odrętwienie i mrowienie palców u rąk i nóg, podnosi się stężenie cukru we krwi, występują choroby nerwów w kończynach górnych i dolnych, nietolerancja glukozy oraz zaburzenia koordynacji ruchów.

Hipoglikemia jest przeciwieństwem cukrzycy. Zamiast zawyżonego poziomu glukozy we krwi (hiperglikemia), charakterystycznego dla cukrzycy, osoby cierpiące na hipoglikemię mają we krwi zbyt mało glukozy. Hiperglikemia nie jest chorobą, lecz jednym z objawów zaburzeń w gospodarce cukrowej organizmu, może więc towarzyszyć zarówno cukrzycy, jak innym schorzeniom. Hipoglikemia reaktywna może wystąpić po spożyciu posiłku o wysokiej zawartości węglowodanów, kiedy stężenie glukozy we krwi spada poniżej normy pod wpływem działania insuliny. Nieliczne badania wykazują, że dawki chromu rzędu 200µg dziennie mogą złagodzić objawy hipoglikemii u niektórych ludzi.

Niedobór chromu w pożywieniu może wiązać się ze wzrostem poziomu cholesterolu we krwi i nasileniem ryzyka zachorowania na serce. Chore tętnice zawierają mniej chromu niż zdrowe naczynia. Więcej ludzi zapada na choroby serca w regionach, gdzie woda jest uboga w tan pierwiastek, co znacznie zwiększa ryzyko niedoboru

Z biegiem lat, w wyniku starzenia się, stężenie chromu w organizmie spada, rośnie zaś zagrożenie cukrzycą i chorobami serca. U mieszkańców krajów słabiej rozwiniętych stężenie omawianego pierwiastka we krwi i tkankach przewyższa trzykrotnie to stwierdzone u większości ludzi z krajów rozwiniętych. Ponadto nie obniża się z wiekiem, a choroby zwyrodnieniowe występują rzadko lub nie występują wcale.

Nawet starannie zaplanowane diety zawierają jedynie 25 µg tego pierwiastka na 1000 kcal. Należałoby, więc spożywać co najmniej 8000 kcal dziennie, aby zapewnić organizmowi maksymalną zalecaną dawkę chromu. Ludzie, którzy spożywają dziennie do 2000 kcal, lub tacy, których jadłospis zawiera głównie wysoce przetworzone  i oczyszczone produkty, jak białe pieczywo, ryż i „błyskawiczne” dania, a jest ubogi w produkty o wysokiej wartości odżywczej (pełnoziarnisty chleb i płatki), nie osiągną nawet dolnej granicy zalecanej dawki. Ponadto dieta wysokocukrowa i wyczerpujące ćwiczenia fizyczne mogą się przyczynić do nadmiernego wydalania chromu z moczem i powstawania niedoboru tego pierwiastka w organizmie.

Zalecane dawki dzienne

Ilość spożywanego chromu przy prawidłowym i racjonalnym sposobie odżywiania waha się w granicach pomiędzy 5 i 200 µg dziennie. Orientacyjne zalecane ilości do 50-200 µg.

Źródła w pożywieniu

Najlepszym źródłem chromu są drożdże spożywcze hodowane na pożywce bogatej w chrom. Do innych źródeł chromu należą: pełnoziarnisty chleb, kasze i płatki, nerki wieprzowe, melasa, bardzo chude mięso i sery oraz przyprawy i zioła.

Wiedza na temat obecności chromu w warzywach jest bardzo ograniczona, wiadomo jednak, że wysoce przetworzone produkty zawierają niewiele tego pierwiastka.

Podczas przygotowywania potraw w nierdzewnych naczyniach typu wok lub żelazna patelnia chrom przedostaje się do pożywienia i stamtąd do organizmu. Również twarda woda z kranu może dostarczać od 1 do 70 % dziennego spożycia tego pierwiastka. Chrom nieorganiczny, na przykład chlorek chromu, nie wchłania się tak łatwo jak chrom z pożywienia, drożdży i wątroby. Jak dowodzą badania naukowe, dieta bogata w błonnik zwiększ przyswajanie chromu. Chrom w mięsie, serze i produktach pełnoziarnistych jest lepiej przyswajalny niż ten znajdujący się w warzywach

Toksyczność

Spożywanie nadmiernych ilości chromu lub jego nagromadzenie może ograniczyć działanie insuliny zamiast je wspomagać. Chrom, który znajduje się w produktach spożywczych, nie wykazuje działań toksycznych, tak wiec jego nadmierne gromadzenie nie jest możliwe. Chrom spożywany w postaci suplementów w bardzo dużych dawkach może się przyczynić do wystąpienia nowotworu.

Powiązania z innymi składnikami odżywczymi

•    Wraz z witaminą B i niacyną chrom odpowiada za wchłanianie glukozy z krwi do komórek.
•    Spożywanie potraw o dużej zawartości cukrów prostych przyspiesza utratę chromu.

Ciekawostka

„Współcześni biochemicy są zdania, ze gdyby zaniżone stężenie cukru we krwi, mielibyśmy o 70% alkoholików mniej. Rzeczywiście, amerykańscy fizjolodzy w ciągu 4 tygodni bez większych problemów potrafią „odstawić„ pacjenta od alkoholu przez podwyższenie cukru we krwi. Kiedy stężenie cukru spada poniżej 40 mg/dl alkoholikowi zaiste pozostaje niewiele poza sięgnięciem po butelkę. Jest to interesująca koncepcja. Albowiem upojenie alkoholowe często przebiega z objawami hipoglikemii i wymaga podania glukozy” Klaus Oberbeil. Minerały. Diogenes