Hyoscyamus niger L.- Lulek czarny

Jest to roślina jednoroczna lub dwuletnia z rodziny Psiankowatych (Solanaceae), występująca w Europie i Azji. W Polsce rośnie na niżu i w niższych partiach gór, na rumowiskach, w pobliżu zabudowań i w ogrodach.

Łodyga do 80 cm wysoka, nie rozgałęziona, gruczołowato owłosiona. Liście w zarysie jajowate, zatokowopierzastowrębne lub sieczne, dolne ogonkowe, górne bezogonkowe. Kwiaty prawie siedzące w kątach liści, promieniste, górne zebrane w szczytowy kwiatostan, korona jasna, białawożółtawa z delikatnymi fioletowymi żyłkami, kwitnie od czerwca do sierpnia.

Do celów leczniczych zbiera się w okresie kwitnienia liście przyziemne i łodygowe, suszy możliwie szybko w temp. 50-60°C tak, aby uniknąć zmiany ich barwy. Surowcem jest liść lulka — Folium Hyoscyami. [1]

Główne związki [2]

Do 0,12% mieszaniny alkaloidów tropinowych głownie hioscyjaminy, mało skopolaminy i atropiny

Działanie [2]

Zarówno składem chemicznym, jak i działaniem farmakologicznym surowiec jest zbliżony do Fol. Belladonnae i Fol. Stramonii, z tym jednak, ze zawiera znacznie mniej alkaloidów. Działanie liści lulka zależy nie tylko od obecności hioscyjaminy, jak to ma miejsce u obu wymienionych surowców pokrewnych, lecz również od skopolaminy. Ponieważ jednak ilość skopolaminy w lulku jest dość zmienna, wobec tego i działanie kierunkowe przetworów nie jest regularne. Jak wiadomo, hioscyjamina i atropina pobudzają czynności ośrodkowego układu nerwowego, podczas gdy skopolamina poraża. Nieregularność działania przetworów lulka oraz fakt ogólnej małej aktywności surowca spowodowały, że jest on rzadko stosowany do wewnątrz, a zachowywał jedynie swe znaczenie jako lek zewnętrzny.

Zastosowanie [2]

Przetwory z lulka rzadko są podawane doustnie w celu usunięcia bolesnych stanów skurczowych mięśni gładkich szczególnie przewodu pokarmowego i dróg moczowych. Czasami również dla złagodzenia nerwowego pobudzenia, np. w różnych stanach histerii, lęku, chorobie morskiej. O wiele częściej stosuje się olejowy wyciąg z liści do wcierania zewnętrznych w bólach stawowych i mięśniowych pochodzenia gośćcowego, w nerwobólach oraz w nieżytach dróg oddechowych. Działanie przeciwbólowe wyciągu olejowego nie zostało ostatecznie wyjaśnione, ponieważ czyste alkaloidy nie wykazują tej właściwości

Działanie niepożądane [3]

W zatruciach tą rośliną, szczególnie nasionami, dominuje działanie skopolaminy z zespołem ośrodkowym (dezorientacja, dziwne zachowanie, halucynacje, zaniki pamięci)

Źródło: [1]Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie.[2] Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL [3] Z. Błach- Olszewska, A. Długosz, B. Kowal- Gierczak, E. Lamer- Zarawska, J. Niedworak- Fitoterapia i leki roślinne. PZWL