Cinchona succirubra Pav- Chinowiec soczystoczerwony

Jest to duże drzewo do 30 m wysokości z rodziny Marzanowatych (Rubiaceae), pierwotnie występujące w Ameryce Południowej (Peru, Boliwia), obecnie uprawiane w wielu krajach tropikalnych, głównie w Indonezji na Jawie. W lecznictwie wykorzystuje się również inne gatunki chinowców, np. Cinchana ledgeriana Moens, Cinchana calisaya Weddeil i Cinchana officinalis L.

Do celów farmaceutycznych zbiera się korę z wyselekcjonowanych roślin na plantacjach i suszy. Surowcem jest kora chinowa — Cortex Cinchonae (syn. Cortex Chinae).

Kora zawiera ponad 20 alkaloidów o strukturze pochodnych chinoliny, wśród których najważniejsze są w lecznictwie chinina i chinidyna. Są również garbniki i inne związki.[1]

Działanie

Przetwory z tego surowca mają ogromne znacznie w lecznictwie i są używane jedynie jak amarum, natomiast bardzo szerokie zastosowanie znalazły dwa izolowane związki chinidyna i chinina. [2]

Po podaniu doustnym chinina jest szybko i prawie całkowicie wchłaniana w jelicie cienkim; największe stężenie surowicy osiąga po 4 godzinach. W 70-90% jest wiązana z białkami osocza. Okres półtrwania w osoczu wynosi około 12 godz.. Stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym jest małe (92-97 % stężenia w osoczu). Chinina ulega szybkiej oksydacji w wątrobie i jest szybko wydalana przez nerki (w 5-25% w postaci niezmienionej). [3]

Chinina jest trucizną protoplazmatyczną, mającą zdolność niszczenia lub hamowania rozwoju licznych organizmów (np. bakterii, glonów, niektórych pasożytów), ma wiec wyraźne właściwości bakteriostatyczne i bakteriobójcze, zabija również formy malarii, np. Plazmodium vivat i P. falciparum. jest najstarszym lekiem przeciwmalarycznym  i znacznej skuteczności (do 60%), lecz i o niekorzystnych działaniach ubocznych. W dawkach leczniczych chinina wywiera nieznaczny wpływ na krążenie, oddychanie i ośrodkowy układ nerwowy, jej działanie przeciwgorączkowe i przeciwbólowe są słabo zaznaczone, choć do dziś wykorzystywane. Chinina działa także na mięśnie szkieletowe, zwiększając amplitudę oraz czas trwania potencjału czynnościowego mięśni, natomiast na serce ma nieznaczny wpływ depresyjny, szczególnie na jego rytm, mięsień macicy pod wpływem chininy ulega pobudzeniu, lecz znacznie bardziej wrażliwa jest macica ciężarna, choć dopiero dawki toksyczne chininy mogą spowodować poronienie[2].

Działanie farmakologiczne chinidyny jest bardzo zbliżone do chininy, występują jedynie różnice w sile działania. Znaczenie w lecznictwie uzyskała chinidyna dlatego, że wywiera silny wpływ na serce, mianowicie zmniejsza pobudliwość mięśnia sercowego, przedłuża okres refrakcji i to zarówno przedsionków, jak i komór. Zmniejsza ona również przewodzenie bodźców skurczowych poprzez miesień sercowy i węzły nerwowe. Jest wiec skutecznym i często stosowanym preparatem szczególnie w praktyce ambulatoryjnej, w wielu zaburzeniach rytmu serca, chociaż są znane nowe syntetyczne związki, tzw. beta blokery[2].

Zastosowanie [2]

Małe dawki przetworów z surowca stosuje się jako stomachicum i tonicum, jednak istotne znaczenie mają czyste alkaloidy. Chinina (w postaci chlorowodorku lub siarczanu) podaje się w malarii, leczeniu miotomii wrodzonej, czasem w dystrofii mięśniowej, dystonii torsyjnej samorodnej i w kręczu karku kurczowym. Chinina wchodzi w skład wielu preparatów przeciwgorączkowych. Nie jest wskazane stosowanie chininy, gdy równocześnie występuje ostre lub podostre zapalanie przewody pokarmowego, nadwrażliwość oraz ciężka niedomoga mięśniowa

Chinin stosuje się w przedwczesnych lub dodatkowych skurczach serca pochodzenia przedsionkowego lub komorowego, napadowego, napadowym częstoskurczu przedsionkowym i komorowym, trzepotaniu przedsionków oraz migotaniu komór albo przedsionków. Zbliżone, lecz silniejsze działanie ma ajmalina

Działanie niepożądane [3]

Opisywano przypadki uszkodzenia płodu (wady narządu wzroku i słuchu) po przyjmowaniu dużych dawek chininy w czasie ciąży w celach poronnych, jednak nie występowały one po dawkach terapeutycznych

Źródło: [1]Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie.[2] Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL [3] Z. Błach- Olszewska, A. Długosz, B. Kowal- Gierczak, E. Lamer- Zarawska, J. Niedworak- Fitoterapia i leki roślinne. PZWL