Datura stramonium L- Bieluń dziędzierzawa

Jest to roślina jednoroczna z rodziny Psiankowatych (Solanaceae), pochodząca z obszarów południowych Morza Kaspijskiego i Morza Czarnego, a obecnie rozpowszechniona szeroko w całej Europie. W Polsce rośnie dość często na niżu, w pobliżu domostw, na rumowiskach i w ogrodach. Znane są cztery odmiany tej rośliny, których liście mogą stanowić surowiec leczniczy.

Bieluń ma łodygę do 1 m wysoką, silnie rozwiniętą, widlasto rozgałęzioną. Liście długoogonkowe, w zarysie jajowate, grubo zatokowoząbkowane. Kwiaty krótkoszypułkowe w widłach gałązek. Korona do 10 cm długa, biała, czasem fioletowa. Owocem torebka jajowato okrągława, długości od 2 do 5 cm, kolczasta, czasem gładka.

Do celów leczniczych zbiera się liście w okresie kwitnienia w lipcu lub sierpniu i suszy w suszarni ogrzewanej, w temp. 50—60°C. Surowcem jest liść bielunia — Folium Stramonii. Niekiedy, i tylko do przemysłowego izolowania alkaloidów, zbiera się nasiona bielunia — Semen Stramonii.

Liście bielunia zawierają 0,2—0,6% alkaloidów tropanowych, głównie L-hioscyjaminę, skopolaminę i atropinę, ponadto garbniki, flawonoidy, hydroksykumarynę i sole mineralne. W nasionach jest nieco więcej alkaloidów.

Nasiona bielunia, jak i inne części rośliny, mają właściwości halucynogenne i są obecnie dość często stosowane przez młodocianych narkomanów do żucia. Są one bardzo niebezpieczne, gdyż pod wpływem oszołomienia odurzony człowiek może wykonywać niekontrolowane skoki z wysokości, pozorne ‘samobójstwa”, w których w rzeczywistości chodzi o psychogenne odczucie lotu.

Liście bielunia wykazują działanie do liści pokrzyku z silniej zaznaczonym działaniem sedatywnym (za które odpowiada skopolamina, stanowiąca około 30% zespołu alkaloidów surowca). Według komisji E nie należy stosować surowca ze względu na niewystarczająco udowodniona skuteczność, a także ryzyko uzależnienia (właściwości odurzające mają głównie nasiona). Atropina, hioscyjamina i skopolamina mają działanie parasympatykolityczne, rozszerzają źrenicę oka, hamują wydzielanie śliny, potu, soku żołądkowego, działają rozkurczająco na mięśnie gładkie, rozszerzają oskrzela. Skopolamina wykazuje ponadto działanie depresyjne na czynności wegetatywne i psychomotoryczne mózgu

Pod względem farmakologicznym, terapeutycznym i toksykologicznym surowiec jest identyczny z Folium Belladonnae z tą różnicą, że zawiera nieco mniej alkaloidów. Bieluń zdobył sobie opinię skutecznego leku w dychawicy oskrzelowej na podstawie bardzo starych danych empirycznych z Indii gdzie powszechnym użyciu było palenie liści Datura ferox. Wypalenie 1,25 g liści bielunia w papierosie (odpowiada 0,5 mg atropiny) powoduje porażenie zakończeń nerwów parasympatycznych w oskrzelach i płucach i tym samym usunięcie lub zmniejszenie stanu skurczowego. Ten sam wynik uzyskuje się, jeśli sproszkowane liście bielunia umieści się na przykład na spodeczku, wymiesza z małą ilością azotanu potasowego (aby paliły się), zapali i wdycha wydzielający dym.

Zastosowanie

Takie same jak pokrzyku wilcza jagoda. Czasami surowiec i jego przetwory stosuje się w chorobie Parkinsona wywołanej przebytym zapaleniem mózgu (lecz nie na tle miażdżycowym).

Źródło: Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Z. Błach- Olszewska, A. Długosz, B. Kowal- Gierczak, E. Lamer- Zarawska, J. Niedworak- Fitoterapia i leki roślinne. PZWL; Aleksander Ożarowski- Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL