W niektórych produktach pochodzenia roślinnego występują substancje trujące. Powstają one w toku przemian biochemicznych i stanowią naturalny składnik charakteryzujący dany gatunek roślin. Trucizny te cechuje duży stopień toksyczności, niejednokrotnie wyższy aniżeli niektóre trucizny chemiczne pochodzenia nieorganicznego. Pod względem chemicznym należą one najczęściej do alkaloidów, glikozydów, saponin, olejków i żywic. Szereg roślin ma działanie latyrogenne wywołujące zaburzenia neurologiczne. Są to trucizny, które jednak w małych i bardzo małych dawkach wywierają działanie lecznicze i należą, z dwoma tylko wyjątkami (ostróżka, żarnowiec), do leków o znaczeniu światowym. O dużej aktywności tych związków świadczy, że np. digoksynę stosuje się w dawce dziennej 0,1 mg, strychninę w dawce jednorazowej 1 mg aczkolwiek chininę w dawkach znacznie większych. Związki te, prócz bardzo nielicznych, mają małą rozpiętość terapeutyczną, czyli niewielką różnicę między dawką leczniczą a toksyczną. Z tych względów wyciągi z roślin silnie działających oraz preparaty zawierające ich związki czynne są wydawane tylko z przepisu lekarza. Należy też pamiętać, że niektóre z nich, jak np. morfina, kokaina, są narkotykami powodującymi uzależnienie. Wszystkie preparaty z tej grupy, jeśli są przechowywane w domu w okresie leczenia, powinny być dobrze zabezpieczone przed dostępem dla dzieci i młodzieży

Niebezpieczne dla zdrowia i życia są także rośliny trujące, zawierające substancje toksyczne, pozbawione korzystnego działania farmakologicznego, obecne w otoczeniu człowieka np. rośliny ozdobne. Wytworzyły one substancje drażniące, które stanowią ochronę przed zwierzętami, zwłaszcza szkodnikami, a które mogą powodować także u człowieka podrażnienie skóry, w tym alergię kontaktową.

Pośrednio człowiek może ulec zatruciu toksynami roślinnymi np. przez spożycie mięsa zwierząt odżywianych przed ubojem roślinami trującymi, jak np. mięsem świni karmionej poziewnikiem (Galeopsis). Także mleko krów zjadających np. ciemiężycę zieloną (Veratrum lobelianum ) lub wilczomlecz sosnke (Euphoria cyparissias) i wiele innych roślin, zawiera substancje trujące dla człowieka. Znane są również wypadki zatrucia cielą mlekiem krów-matek.

W literaturze spotyka się wzmianki, że olej lniany otrzymywany z nasion lnu zanieczyszczonego znaczną domieszką nasion równych gatunków poziewnika (Galeopsis) powoduje u ludzi okresowy niedowład kończyn dolnych. Istnieją także dowody na to, że chleb upieczony z mąki o dużej domieszce ziarniaków życicy rocznej (Lolium temulentium) zakażonych grzybkami lub dużą domieszką nasion pszeńców (Malampyrum) wywołuje u ludzi oszołomienie, zjawisko tzw.”odurzającego chleba”. Właściwości toksyczne wykazuje miód zbierany z kwiatów różanecznika (Rhadedendron). Zdarzają się przypadki zatrucia pszczół nektarem pochodzącym z bagna pospolitego (Ledum polustre), ciemiężycy (Veratrum) i z innych trujących gatunków roślin. Znane są wypadki schorzeń skórnych u osób pracujących na plantacjach.

Jakże często zdarzają się zatrucia u dzieci zrywających rośliny, wydzielające soki trujące, wydzielające soki trujące lub nierozważnie zjadających kuszące owoce pokrzyku (Atropa), wawrzynka wilczegołyka (Daphne), nasiona bielunia (Datura) lub lulka (Hyoscyamus) (Mowszowicz WSiP)

Obecnie poznano ponad 30 tys. gatunków trujących roślin na świecie, w tym 350 gatunków rosnących w Polsce. Wiele z tych gatunków znalazło zastosowanie w ziołolecznictwie ludowym i oficjalnym. Rośliny stanowiące niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia człowieka dzieli się na:

1)      Pobudzające o.u.n

• Pobudzające- zawierające w swojej budowie alkaloidy tropinowe, solanina, kokaina, nikotyna, koniina

• Depresyjne:- zawierające w swojej budowie alkaloidy pochodne morfiny, glikozydy cyjanogenn, cykutotoksynę

2)      Działające nasercowo, np. glikozydy naparstnicy, konwalii, strofantowca

3)      Porażające układ oddechowy, np. zawierające akonitynę

4)      Uszkadzające układ krwiotwórczy, np. zawierające kolchicyn

5)      Porażające nerwy ruchowe i układ mięśniowy

6)      Neurotoksyczne- zawierające sole kwasu szczawiowego, krystalizujące w drogach nerkowych

7)      Uszkadzające przewód pokarmowy – hepatotoksyczne (uszkadzające miąższ wątroby), które w swojej budowie zawieraja alkaloidy pirolizydynowe, chelidoninę, niektóre olejki eteryczne

8)      Alergizujące

9)      Działające halucynogennie

Ważny jest fakt, iż rośliny wytwarzają zespoły substancji i różnorodnej aktywności farmakologicznej, więc surowa roślina, nawet taka, która nie ma właściwości toksycznych, spożyta w nadmiernej ilości, może powodować zatrucia, choćby o charakterze nieżytu ze strony przewodu pokarmowego.

Czynniki takie jak dieta, używki, mogą wzmagać określoną toksyczność narządową, np. alkohol- hepatotoksyczność czy neurotoksyczność.

Źródło: Aleksander Ożarowski, Wacław Jaroniewski- Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie; Z. Błach- Olszewska, A. Długosz, B. Kowal- Gierczak, E. Lamer- Zarawska, J. Niedworak- Fitoterapia i leki roślinne. PZWL; Stefan Baczyk, Łucja Szczęśniak- Racjonalne żywienie człowieka. PWN; Jakub Mowszowicz – Rośliny trujące. WSiP