Rukiew wodna jest bylina wieloletnia, osiągającą do 90 cm wysokości, dołem płożąca się i zakorzeniająca, o pierzastych liściach. Kwiaty barwy białej i owoce, są typowe dla roślin krzyżowych. Owocem jest lekko zgięta, wielonasienna łuszczyna. Kwitnie od maja do września.

Rukola uprawiana i dodawana do sałatek była od czasów rzymskich. Pliniusz podaje, że rukiew nazywana była początkowo Nasus tortus, czyli „wykręcająca nos” z powodu jej ostrego Samku i zapachu. Wzmianki o rukwi wodnej pojawiają się również w dwunastosiecznej poezji staroirlandzkiej, a także w dawnych przekazach shamrock, koniczyna będąca emblematem Irlandii, to prawdopodobni rukiew. Pierwsze wzmianki o hodowli rukwi pochodzą z Niemiec z około 1750 roku, z Francji z okresu 1800-1811, a z Anglii z Gravesend z roku 1808.

Rukiew wodna jest rośliną dość powszechnie występującą w klimacie strefy umiarkowanej wszytkich kontynentów. Rośnie nad brzegami potoków i w innych miejscach obfitujących w wodę od niżu po góry. W Polsce występuje w zachodniej i południowej części kraju. Jej uprawy prowadzone są w specjalnych nawadnianych kwaterach, szczególnie w Anglii, Holandii i Francji, Szwajcarii oraz Niemczech.

Ziele rukwi zawiera glikozyd olejku gorycznego- glikonasturcyne (glikotropeoline) nadającą zielu przyjemny, lekko ostry i gorzkawy smak, bardzo ceniony przez smakoszy. Warto podkreślić ze wielkim smakoszem rukwi wodnej był Napoleon. Rukiew zawiera w swoim składzie znaczne ilości witaminy A (beta karoten), E i C a także, żelazo, potas i jod. Wykazuje działanie pobudzające apetyt i wzmagające trawienie, działa również żółciopędnie i stanowi skuteczny środek przeciw schorzeniom tarczycy. Uważa się, że nacieranie rukwią podrażnionego naskórka usuwa wysypkę. Culpepepr zalecał tłuczone liście i sok przeciwko pryszczom i piegom, a okłady miały ponoć zwalczać nowotwory gruczołów i opuchlizny. Większe ilości rukwi mogą powodować podrażnienie przewodów moczowych.

Jako przyprawę stosuje się świeże młode ziele, zebrane na wiosnę, oraz nasiona. Nasiona rukwi wodnej mają smak podobny do gorczycy i tak samo się ją użytkuje. Rukiew nadaje się świetnie do doprawiania sałat i sałatek, surówek, twarogów, zup, i mięs, kanapek, twarogu, omletów i jaj sadzonych. Można ją także drobno posiekać i dodać do masła, puree ziemniaczanego, klusek czy białego sosu albo podsmażyć na maśle i podawać jako jarzynę. Nasionami rukwi przyprawia się przede wszystkim mięso duszone i sałatę. W krajach uprawy jest dość częstym przedmiotem handlu.

Rukiew wodna bywa mylona z podobną do niej rzeżuchą gorzką, która ma większe kwiaty, fioletowe pylniki i ostry, gryzący smak.

Uwaga!

Należy zachować szczególną ostrożność przy zbieraniu rukwi rosnącej nad strumieniami przepływającymi przez pastwisko owiec, bowiem grozi to zarażeniem się motylicą wątrobową. Larwy motylicy zabija dokładne gotowania.

Kanapki z mięsem kurczaka według przepisu Louisa Armstronga (Bohumir Hlava)

Składniki:

• ½ pieczonego kurczaka
• 4 cienkie, duże kromki chleba na grzanki
• 2 łyżki posiekanej rukwi wodnej
• 3 liście sałaty głowiastej
• 1 łyżka majonezu
• 2 pomidory
• 1 płatek gotowanej szynki
• 1 łyżka masła
• 3 rzodkiewki
• 3-4 plasterki ogórka sałatkowego
• 2-3 łyżki pietruszki
• 1 łyżeczka musztardy
• Sól
• Pieprz

Sposób przygotowania

Mięsa kurczaka dokładnie oddzielić od kości i pokroić w paski, chleb posmarować cienko masłem, posypać posiekana rukwią wodną i nakryć listkiem sałaty. Majonez wymieszać z paskami kurczaka i położyć na chleb. na wierzch położyć dwa listki sałaty cienko posmarować musztardą, cienkie plasterki rzodkiewek i ogórka oraz posiekaną pietruszkę. tak przygotowaną kanapkę soli się i pieprzy , przykrywa drugą kromka chleba i spina wykałaczkami. Kanapki przecina się nożem na ukos na dwa trójkąty i dekoruje plasterkami pomidorów posolonych i popieprzonych.

Łosoś w sosie z rukwi- dla 6 osób (wg Wielkiej księgi warzyw, ziół i owoców)

Składniki:

• 6 garnirowanych filetów z łososia
• 4 łyżki masła
• 4 łyżki drobno posiekanej szalotki
• 2 duże pęczki rukwi i kilka gałązek do przybrania
• 150 ml tłustek śmietany
• sól i świeżo zmielony czarny pieprz

Sposób wykonania

Filety gotować mniej więcej przez 10 minut na parze, na siatce umieszczonej nad wrzątkiem, pod przykryciem. W tym czasie przygotować sos: rozpuścić w ciężkim rondlu masło i smażyć na nim szalotki, dopóki nie zmiękną. Dodać rukiew i smażyć ciągle mieszając, póki nie zmięknie, mniej więcej przez 2 minuty. Powinna zachować kolor. Dodać śmietanę oraz przyprawy i doprowadzić do wrzenia. Zdjąć garnek z ognia i zmiksować wszystko. Delikatnie podgrzewać. Na środku każdego talerza ułożyć filet, polać go sosem i przybrać gałązką świeżej rukwi

Źródło: B. Hlava, D. Lanska- Rośliny przyprawowe. PWRiL. Warszawa; Matthew Biggs i in. – Wielka księga warzyw, ziół i owoców. Dom Wydawniczy Bellona. Warszawa; Marian Rejewski- Rośliny przyprawowe i używki roślinne. PWRiL. Warszawa