Jest to krzewinka wiecznie zielona o wysokości 1,5-2 m z rodziny warugowatych, pochodząca z obszaru  śródziemnomorskiego, gdzie wchodzi w skład zbiorowisk zaroślowych . Liście portulaki są równowąskie, skórzaste, z wierzchu ciemnozielone, od spodu biało, lub szaro omszone. Kwiaty rozmarynu osadzone są w pachwinach liści. Charakteryzują się jasnofioletowym zabarwieniem z dwoma tylko pręcikami. Cała roślina wydziela przyjemny zapach przypominający kamforę. Kwitnie od marca do maja, czasem powtórnie na jesieni. Rozmaryn jest bardzo starą rośliną użytkową, znaną Egipcjanom. Bardzo go cenili Grecy oraz Rzymianie, nie tylko jako roślinę leczniczą i przyprawową, lecz także jako roślinę ozdobną, która była symbolem miłości i śmierci. Z obszarów śródziemnomorskich wcześnie trafił do innych rejonów Europy. Obecnie jest składnikiem flory śródziemnomorskiej. Spotyka się go często w Hiszpanii, Francji, Włoszech, Jugosławii oraz Grecji. Występuje również na wybrzeżach Morza Czarnego. Jest to roślina o dużej wrażliwości ma mróz, dlatego też w Europie Środkowej uprawiana jest tylko w doniczkach. Liście rozmarynu zawierają w sowim składzie do 2% olejku lotnego ( głównie cyneolu i borneolu), około 5% garbników, fitoncydów, goryczy, saponin, żywiec i innych substancji. Substancją powodującą gorzki smak jest kwas karnosolowy (dwuterpen); zawiera go również szałwia. Z innych kwasów organicznych występują np. kwas labiatenowy, urosolowy, oleanolowy, a także garbniki. Olej posiada duże zastosowanie w perfumerii i mydlarstwie, również w przemyśle spirytusowym.

Olejek rozmarynowy po raz pierwszy otrzymał Arnold Villanowa około 1300 roku. Olej ten należy do grupy najwcześniej produkowanych olejków lotnych. W XVI wieki stał się podstawą pierwszych perfum- „wody królowej węgierskiej), produkowanej w kolonii poprzez destylacje świeżych kwiatów rozmarynu z alkoholem. Spożywany jako przypraw wykazuje działanie pobudzajże wydzielanie soku żołądkowego, pobudzające apetyt, wzmacniające układ nerwowy, żółciopędne i rozkurczowe na cały układ pokarmowy, a także hamujące rozwój bakterii. Herbatka z rozmarynu jest doskonałym środkiem do płukania jamy ustnej w przypadku nieświeżego oddechu oraz jako płukanka antyseptyczna. Antyseptyczny napar z rozmarynu dodaje się do kąpieli, co pozytywnie wpływa na skórę. Gotować garść liści w 475 ml wody przez 10 minut

Przyprawą są świeże lub suszone, całe, utłuczone lub zmielone liście. Posiadają one słodkawy zapach przypominający kamforę oraz gorzki, aromatyczny smak. Rozmaryn odgrywa ważną rolę w kuchni włoskiej, francuskiej i hiszpańskiej, gdzie jest stosowany z wraz z innymi przyprawami, oraz w kuchni bałkańskiej oraz kaukaskiej. Ceniony jest również jako delikatna przyprawa w USA, meksyku i Anglii. Powinno się go stosować w bardzo małych ilościach. Dla 4 osób wystarczy jedna łyżeczka od herbaty utłuczonych liści. Rozmaryn stosowany jest do doprawiania zup, gotowanych ziemniaków, makaronów, warzyw, sałatek, dań rybnych pieczeni jagnięcej oraz wieprzowej, mięsa siekanego, dziczyzny, sosów, wędlin i warzyw konserwowanych w słojach. Wrzucona gałązka rozmarynu na rozżarzony węgiel nadaje odpowiedni aromat mięsa pieczonego na rożnie. Rozmaryn należy przechowywać w szczelnie zamkniętych naczyniach i chronić przed światłem

Uwaga!

Spożywanie większych ilości rozmarynu mogą być szkodliwe. Kobietom ciężarnym nie wolno go spożywać. Duże ilości spożytego rozmarynu powodują wymioty, poronienia a w skrajnych przypadkach śmierć.

Gulasz wegetariańskich (4 porcje)  wg. Wielkiej księgi warzyw, ziół i owoców

Składniki:

• 2 łyżki stołowe oliwy ziołowej z rozmarynu
• 2 średnie pokrojone w talarki cebule
• 1 łyżeczka grubo mielonej mąki
• 1 łyżeczka papryki mielonej
• 275 ml gorącej wody wymieszanej z 1 łyżeczką przecieru pomidorowego
• 400 g pomidorów z puszki
• 2 gałązki 10 cm rozmarynu
• 225 g kalafiora
• 225 g młodych marchewek umytych i pokrojonych w słupki
• 225 młodych ziemniaków umytych i przekrojonych na pół
• ½ zielonej papryki, z usuniętym gniazdem nasiennym i posiekanej
• 150 ml kwaśnej śmietany lub jogurtu.
• sól i świeżo zmielony czarny pieprz

Sposób wykonania:

Olej podgrzać w żaroodpornym rondlu, podsmażyć do miękkości cebulę a następnie rozmieszać ¾ mielonej papryki. Gotować przez 2 minuty, dodać wodę pomidory oraz gałązki rozmarynu. Doprowadzić do wrzenia ciągle mieszając. Dodać wszystkie warzywa i przyprawy. Przykryć i piec w rozgrzanym piekarniku (w temperaturze 190°C) przez 30-40 minuty. Wyjść z piekarnika, ostrożnie wydobyć gałązki rozmarynu i wymieszać danie ze śmietaną lub jogurtem oraz pozostałą mielona papryka. Podawać ze świeżo ugotowanym makaronem (pasta) lub chlebem czosnkowym.