Jest to roślina jednoroczna z rodziny portulakowych o pędach ścielających się, rozgałęziających i podnoszących na szczytach, z naprzeciwlegle osadzonymi drobnymi liśćmi kształtu jajowate lub łopatkowego. Łodyga jest gruba, mięsista, czerwonawo nabiegła, do 50 cm wysokości. Jasnożółte kwiaty o 5 płatkach osadzone są pojedynczo w pachwinach liści lub na wierzchołkach pędów. Istnieją też ozdobne odmiany uprawne o dużych, białych lub ciemnobrązowych kwiatach. Kwitnie od czerwca do września.

Ojczyzną portulaki są prawdopodobne umiarkowane rejony Azji i północno-wschodniej Afryki, być można także Półwysep Bałkański. Portulaka znana była najprawdopodobniej już w starożytnym Egipcie, a na pewno w dawnej Grecji, jako doskonałe warzywo i lek o działaniu przeczyszczającym. Wierzono, że chroni od „złych duchów”, „uderzenia pioruna lub przekleństwa planet, spalenia prochem”. Jej nazwa w języku Malawi tłumaczona jako „pośladki żony szefa”, podkreśla soczystość rośliny, okrągłość jej liści i smakowitość łodygi. Do środkowej Europy dotarła przez średniowieczną Francję, gdzie była bardzo ceniona jako warzywo i przyprawa. Dziko rosnący podgatunek o łodygach płożących się, jest często spotykanym w cieplejszych rejonach Europy Środkowej chwastem polnym.

Nasiona wysiewane są w kwietniu na zagony w ogrodzie lub do skrzynek i doniczek. Uprawia się na glebach lżejszych, starannie uprawionych. Nasiona kiełkują szybko i po miesiącu od siewu można zbierać pierwsze liście. Zbiór trwa do kwitnienia,ponieważ później liście nie nadają się do spożycia.

Liście portulaki są bogate w witaminy (szczególnie witaminę A, C, kwas foliowy), składniki mineralne oraz cukry, białka. Zawiera w użyteczne ilości podstawowych kwasów tłuszczowych. Mają działanie pobudzające apetyt, moczopędne i zapobiegają nadmiernemu wydzieleniu się soków żołądkowych. Portulaka ma działanie wzmacniające w osłabieniach powstałych na tle niedoborów witaminowych.

Przyprawą są młode, mięsiste liście. Posiadają one korzenny, nieco słonawy i orzeźwiający smak. Można z nich sporządzać smakowitą sałatę wiosenna z dodatkiem octu i oliwy. Świeże liście służą jako przyprawa do sałaty głowiastej, mizerii i sałatek z pomidorów oraz sosów, a także zupę ze śmietaną. Z uwagi na fakt, iż większość witamin ulega rozłożeniu podczas gotowania, liście portulaki dodawane są pod koniec przyrządzania potrawy. Liśćmi portulaki przyprawia się czasami majonezy oraz sosy podawane na zimno oraz do dań mięsnych, rybnych, mięsno-warzywnych, jaj na twardo. Niewielka ilość drobno posiekanych liście podnosi smak duszonych pomidorów, papryki, cebuli, czosnku i wędzonego mięsa. Marynowane w occie pąki portulaki stanowią namiastkę kaparów.

Uwaga!

Zarówno kobiety w ciąży jak i osoby z chorobami układu trawiennego nie powinny spożywać portulaki w dużych ilościach.

Sałatka z portulaki (4 porcje) wg Wielkiej księgi warzyw, ziół i owoców

Składniki:

• 4 dojrzałe nektarynki lub brzoskwinie
• Olej z orzechów włoskich lub laskowych
• Garść portulaki
• 15 orzechów laskowych
• ½ łyżeczki nasion kolendry świeżo zmielonej

Sposób przygotowania

Obrać nektarynki lub brzoskwinie i ułożyć na półmisku, skropić olejem z orzechów laskowych. Dodać listki portulaki. Dodać jeszcze trochę oleju, posypać orzechami laskowymi i kolendrą

Źródło: B. Hlava, D. Lanska- Rośliny przyprawowe. PWRiL. Warszawa; Matthew Biggs i in. – Wielka księga warzyw, ziół i owoców. Dom Wydawniczy Bellona. Warszawa; Marian Rejewski- Rośliny przyprawowe i używki roślinne. PWRiL. Warszawa