Papaja- melonowiec właściwy

Melonowiec właściwy jest byliną pochodzącą z rejonów tropikalnych, osiągającą wysokość około 10 m i żyjącą kilka lat. Wyglądam zbliżona do palmy. Cylindryczny nierozgałęziony pień pokryty jest licznymi bliznami pozostawionymi przez liście. W starszym wieku melonowiec wewnątrz jest pusty. Na wierzchołku pnia znajduje się pęk długoogonowatych liści. Jest rośliną dwupienną.

Owoc melonowca stanowi jagoda o barwie żółtozielona czasami pomarańczowa o długości dochodzącej do 50 cm, o kształcie gruszkowatym, jajowatym lub walcowatym. Miąższ o barwie pomarańczowej lub czerwonawej charakteryzuje się słodkim smakiem i dużą soczystością

Nasiona maja ostry pieprzowy smak i są niejadalne. Cała roślina wyposażona jest w specjalne rurki mleczne, które po przecięciu dają biały sok mleczny zawierający enzym proteolityczny – papainę rozkładający białka.

Owoce zawierają do 88% wody i 15% suchej masy, z której 12% przypada na cukry. Owoce są także źródłem witaminy C oraz witaminy A

Zarówno wielkość, masa, jak i smak owoców melonowca jest bardzo zmienny,. Wyróżnia się odmiany o owocach bezwonnych nie nadających się do jedzeni oraz odmiany o doskonałej jakości posiadają miodowy smaki silny przyjemny zapach. Owoce spożywane są w stanie świeży, najczęściej po skropieniu sokiem z cytryny. Podawane są jako przystawka z wędzonym mięsem a także jako dodatek do egzotycznych sałatek, lemoniad, napojów smakowych lodów, dżemów, marmolad, galaretek, kisieli, kompotów, nektarów oraz owoców kandyzowanych, sposób przyrządzania jest podobny jak w przypadku oberżyny.

Melonowiec jest także źródłem enzymu proteolitycznego- pepsyny, który ma działanie podobne do trypsyny i pepsyny, stad tez owoce melonowca charakteryzują się niezwykłą strawnością i przyswajalnością. Papaina pozyskiwana jest przez wysuszenie soku mlecznego. W tym celu, co kilka dni dokonuje się nacięć niedojrzałych owoców. Sok zbierany jest do specjalnego naczynia tak długo aż owoc osiągnie pełną dojrzałość. Z jednego owocu można zebrać około 10 g świeżego soku, z którego uzysk papainy wynosi do 20%. Zebrany sok szybko poddawany jest suszeniu, aby nie stracił swoje jasnej barwy, ponieważ sok o ciemniejszej barwie jest mniej wartościowy. Papaina ma dość powszechne zastosowanie w przemyśle spożywczym szczególnie w browarnictwie do klarowania piwa, w przemyśle mięsnym do zmiękczania mięsa oraz w medycynie, gdzie stosowane jest w postaci kapsułek i tabletek. W krajach tropikalnych panuje zwyczaj owijania mięsa liśćmi melonowca, aby poprawić jego kruchość. Nasiona melonowca są cenione z uwagi na ich działanie przeciwbakteryjne. Kwiaty, z których przyrządzane są napary mają działanie łagodzące ból gardła i dolegliwości strun głosowych.

Źródło: Bohumir Hlava- Rośliny przyprawowe. PWRiL. Warszawa.