Oliwka jest wiecznie zielonym drzewem o wysokości dochodzącej do 15 m posiadającym szeroką koronę i gruby pień. Zarówno dolna strona  liści jak i gałęzie są pokryte szarymi włoskami o strukturze łuskowatej, owoc stanowi pestkowiec o kulistym lub jajowatym kształcie o długości do 35 cm i wadzie dochodzącej do 15 g. Wnętrze owocu znajduje się otoczona mezokarpem, pojedyncza brunatnoczarna pestka, o silenie pomarszczonej powierzchni. Oliwka kwitnie na przełomie kwietnie i czerwca. Owocuje w 8-10 roku od posadzenia. Największy plon zbiera się miedzy 60 a 100 rokiem życia oliwki. Jedno drzewo daje średnio 60-65 kg owoców a ze 100 kg owoców otrzymuje się 14-16 kg oliwy

Oliwka zaliczana jest do najważniejszych roślin uprawnych w krajach śródziemnomorskich. W czasach starożytnych uprawa jej sięgała od rejonu wysp Kanaryjskich przez Azję Mniejszą aż po Krym i Kaukaz. Oliwka dawniej należała do najcenniejszych i najbardziej szanowanych roślin. Dostarczała leku, pokarmu, środka higieny, źródła światła oraz ofiary dla bogów. Była symbolem dostatku, zdrowia oraz pomyślności.

Dziś obecna jest tez niema na wszystkich kontynentach z oprócz Antarktydy. Może dożywać sędziwego wieku, znane są egzemplarze liczące około dwa tysiące lat. Długowieczność wynika z możliwości tworzenia odrostów korzeniowych, które przejmują funkcje obumarłego pnia głównego. Oliwka jest typową  rośliną klimatu śródziemnomorskich charakteryzującego się długim gorącym latem oraz krótką niezbyt chłodną zimą.

Przed dojrzeniem owoce oliwki cechują się barwą szarozieloną, a po dojrzeniu zielonkawobiałą fioletową, czarna lub fioletową. W swoim składzie zawierają do 40% tłuszczu. Pozostawienie oliwek na drzewie do całkowitego dojrzenia powoduje pogorszenie jakości tłuszczu na skutek jełczenia oraz atakowaniu szkodników. Oliwa, która pozyskiwana jest z upadłych i otłukiwanych z gałęzi żerdzi, jest gorszej jakości i szybciej ulega „starzeniu”. Oliwkę uprawia się dla pozyskanie smacznej oliwy lub świeżych owoców. Niedojrzałe oliwki nadają się do solenia, marynowania  lub zalania oliwą. Przed zakonserwowaniem wyciąga się pestki a na ich miejsce umieszcza się pikantne kapary lub kawałki anchois. Najlepsze faszerowane oliwki wywodzą się z hiszpańskiej prowincj- Andaluzji. Oliwa produkowana jest tylko z dojrzałych owoców. Wytłaczanie oliwek odbywa się pod ciśnieniem w temperaturze 20-25°C, uzyskana tą metodą oliwa nosi nazwę dziewiczej. Następnie przy pomocy wirówki usuwa się z niej zanieczyszczenia a następnie rafinuje. Uzyskana w ten sposób oliwa jest bezbarwna i czysta. W wyniku dalszego tłoczenia  pod wyższym ciśnieniem uzyskuje się oliwę prowansalską o jasnożółtym zabarwieniu, która jest najwyższej jakości. W wyniku zastosowania wysokiego ciśnienia i wysokiej temperatury otrzymuje się bladożółtą o opalizującym odcieniu oliwę techniczną. Oliwa ulega zgęstnieniu w temperaturze poniżej 9°C

Oliwa jest tłuszczem nieschnącym, którego głównym składnikiem jest gliceryd kwasu oleinowego. Zawiera także glicerydy innych kwasów:

• palmitynowego
• linolowego
• stearynowego
• arachidonowego
• mirystynowego

oraz fitosterole i lecytyny oraz dużo witaminy E. W kosmetyce oliwę z oliwek stosuje się do sporządzania balsamów, maseczek do skóry oraz włosów.

Chleb z oliwkami wg M. Biggs`a i in.

Składniki na 1 bochenek

• 0,5 kg białej mąki na chleb
• 6 g suszonych drożdży z rodzaju, który miesza się bezpośrednio z mąką
• woda
• 6 dag czarnych oliwek bez pestek
• ½ łyżeczki soli
• oliwa
• trochę maku

Przesianą mąkę mieszamy z solą i drożdżami. Dodajemy cztery łyżki oliwy i taka samą ilość letniej wody, by powstało ścisłe, nie za mokre ciasto. Zagniatamy je energicznie przez 10 minut, formujemy z niego kule, wkładamy do miski, smarujemy oliwą i zawijamy miską szczelnie w folię. Zostawiamy na około godzinę w ciepłym miejscu bez przeciągów. Gdy ciasto urośnie o połowę, dodajemy oliwki pokrojone na połówki i zagniatamy ponownie kilka minut, by dobrze je rozprowadzić. Wkładamy do formy posmarowanej oliwą i wysypanej mąką. Smarujemy oliwą, posypujemy makiem, zawijamy i odstawiamy jak poprzednio. Gdy raz jeszcze urośnie o połowę, pieczemy w piekarniku nagrzanym do 220°C, przez 30-45 minut, wkładamy na druciana tacę. Podajemy z ostro przyprawioną sałatą, serami oraz zupą pomidorową

Źródło: Bohumir Hlava- Rośliny przyprawowe. PWRiL. Warszawa; Marian Rejewski- Rośliny przyprawowe i używki roślinne. PWRiL. Warszawa; Matthew Biggs, Jekka McVicar i Bob Flowerdew. Wielka księga warzyw, ziół i owoców. Wydawnictwo Bellona