Biedrzeniec anyż (Pimpinella anisum Linne) zwany jest w handlu anyżem lub popularnie anyżkiem; należy do rodziny baldaszkowatych (Umbelliferae). Za ojczyznę anyżu uważane są kraje położone w basenie Morza Śródziemnego: Azja Mniejsza, Egipt i Syrię. Z glinianych tabliczek pozostawionych przez Sumerów wynika, że znali oni i stosowali anyż. W czasach Hipokratesa anyż zaliczano do warzyw. Rzymianie rozpowszechnili jego uprawę na terenach objętych swoim panowaniem. Kobiety antycznego Rzymu stosowały mieszankę anyżu, miodu i włoskiego dzięgla do odświeżania nieprzyjemnego zapachu z ust. Anyż do Polski trafił wraz z innymi przyprawami za panowanie królowej Bony, a w XVIII zalecano w Polsce stosowanie anyżu w postaci wódki anyżówki.

Jest rośliną klimatu raczej ciepłego i suchego. Uprawa anyżu rozpowszechniona jest na całym świecie, a do głównych producentów zaliczyć można: Argentynę, Bułgarię, Chile, Grecję, Hiszpanię, Indie, Japonię, Meksyk, Turcję, Włochy, Niemcy i płn. Afrykę. Anyż jest również uprawiany w Polsce, jednak warunki są bardzo niesprzyjające, gdyż w okresie zawiązywania i dojrzewania owoców (czerwiec-sierpień) roślina nie znosi obfitych opadów. Ze względu na warunki klimatyczne do uprawy anyżu nadają się okolice Włocławka, Torunia, Bydgoszczy i najbliższe rejony Poznania. Anyż jest rośliną jednoroczną; w naszych warunkach owoce jego dojrzewają w sierpniu. Często dziczeje, obecnie zawleczony i zdziczały na wszystkich kontynentach.

Owoc anyżu jest rozłupką i składa się z 2 silnie związanych części, wskutek czego w produkcie handlowym występuje pewna ilość owoców nierozpadniętych. Owoc ma kształt wydłużonego owalu o długości 3- 6 mm, koloru szarozielonego lub szarobrunatnego. Powierzchnia owocu jest pokryta włoskami, lekko spłaszczona, posiada przeważnie 10 podłużnych, nieznacznie wystających, nieco jaśniejszych żeber. Sproszkowany owoc anyżu ma barwę szarozieloną.

Substancją czynną owocu jest olej eteryczny w ilości 2-6% w zależności od pochodzenia, przeciętnie jednak 2-3%. Poza tym anyż zawiera 10% tłuszczu, do 10% związków białkowych i cukry. Głównym składnikiem olejku eterycznego jest anetol; stanowi ok. 90% zawartości olejku, a reszta składa się z inetylochawikolu, ketonu -aldehydu i kwasu anyżowego, kwasu octowego i innych związków. Zbliżony aromat posiada także inny składnik olejku- izoantenol (metylochawikol). Pierwszej destylacji olejku dokonano już około 1500 r., w 1887 r. natomiast po raz pierwszy otrzymano antenol syntetyczny. Niewiele roślin jest zdolnych do wytwarzania antenolu. Oprócz anyżu występuje także w owockach fenkułu i badianu. Jak podaje Rejewski owoce anyżu oraz olejek anyżowy stanowią pradawny ludowy środek leczniczy; już w starożytności owoce były składnikiem słynnego „teriaku” rzekomego panaceum na wszystkie możliwe trucizny i zatrucia.

1 gram owocu zawiera 300-670 nasion, a 1000 nasion waży 1,5-3,5 g. Smak anyżu jest paląco-korzenny, słodkawy, a zapach charakterystyczny, przyjemny. Anyż bywa zanieczyszczony obcymi roślinami, niekiedy szkodliwymi, jak np. szalejem kopiastym lub owocami pietrasznika plamistego o własnościach trujących. Do wykrycia tych zanieczyszczeń można posłużyć się mikroskopem. Owoc pietrasznika plamistego ma powierzchnię gładką, nie pokrytą włoskami i nie ma aromatycznego zapachu. Owoc pietrasznika po roztarciu i zalaniu ługiem wydziela wstrętny zapach moczu mysiego.

Zastosowanie anyżu jest bardzo szerokie, np. w przemyśle piekarniczym, cukierniczym, chemiczno-farmaceutycznym (leki wykrztuśne i pobudzające apetyt), w przemyśle perfumeryjnym oraz przy produkcji wódek gatunkowych i likierów, takich jak turecka specjalność raki, greckie ouzo, jugosłowiańska mastika czy francuska anisette. Owoce i olejek są znaną starą przyprawą, chętnie stosowaną do pieczywa i ciasta, konfitur, legumin i kremów, słodyczy i likierów (alasz, anyżówka- francuska „Anisette” bułgarska „Mastica” a także do niektórych wędlin. Nasiona są dodatkiem do potraw z grzybów, serów topionych, a także jednym ze składników popularnych mieszanek ziołowych (np. curry). Łodyga i korzeń rośliny, dodane do zup i potraw duszonych zaostrzają smak.

Anyż ma duże zastosowanie w kuchni orientalnej; najczęściej używany jest w pokruszonych kawałkach lub zmielonej. Wchodzi w skład chińskiej mieszanki przyprawowej „5 smaków” oraz dodawany jest do dań z drobiu i wieprzowiny. W wielu krajach stosuje się anyż do aromatyzowania sałat, warzyw oraz sosów. Jest on doskonałą przyprawą do pieczonych kurcząt, ryb, do małż i czystych zup.

Anyżkiem aromatyzuje się ciasta, pierniki, keksy- curbaki, precle itp. W Polsce znane są ciastka „anyżki” i nalewka „anyżówka”. Korzenny zapach anyżu służy do maskowania niepożądanego zapachu produktów spożywczych. Olej słonecznikowy zmieszany z anyżem zastępują oliwą prowansalską.

W handlu spotyka się oprócz anyżu krajowego również anyż importowany. Najbardziej cenione są: anyż włoski, francuski i rosyjski. Zawartość wody w nasionach nie może przekraczać 12%. Łączna ilość zanieczyszczeń może wynosić najwyżej 3% a zawartość soli mineralnych do 10% (popiół). Anyż magazynuje się w suchych i chłodnych pomieszczeniach, chronionych przed światłem. W obrocie detalicznym należy anyż przechowywać w naczyniach szczelinie zamkniętych.

Źródło: A. Lempka- Towaroznawstwo produktów spożywczych. WTE; Teresa Wilegosz. Zioła z apteki natury. Wydawnictwo Publicat; Marian Rejewski- Rośliny przyprawowe i używki roślinne. PWRiL. Warszawa; Barbara Pokorska- Przyprawy. Vademecum Kucharz &Gastronom. Wydawnictwo REA;