Owoce jagodowe to owoce, których nasiona znajdują się w soczystym miąższu, przy czym nasiona te nie mają skorupek tak jak nasiona pestkowe, ani wyściółek pergaminowych jak owoce ziarnkowe. Rozróżnia się trzy grupy owoców jagodowych: właściwe, złożone, i rzekome. Jagody właściwe, powstają z dolnej lub górnej zalążni, np. porzeczki, agrest, winogrona, borówki i żurawiny. Jagody złożone jedynie zewnętrznie są jagodami, botanicznie natomiast są złożonymi pestczakami, np. maliny, jeżyny. Jagody rzekome część jadalną mają w postaci rozrośniętego, mięsistego dna kwiatowego, na którym umocowane są jagody właściwe, tzw. niełupki, np. poziomki, truskawki.

Do grupy owoców leśnych zaliczane są: berberys, bez czarnym borówki czerwone, jagody czarne, łochynie, głóg, jabłka dzikie, jarzębina, jeżyny, maliny, orzechy laskowe, porzeczki czarne,, poziomki, rokitnik, owoce dzikiej róży, tarnina i żurawiny. Z wymienionych owoców leśnych nie wszystkie mają jednakowe znaczenie jako surowiec przemysłowy, co zależy od ich rozpowszechnienia i zbiorów. Obecnie do najważniejszych owoców leśnych zaliczyć można: jagody czarne, jeżyny i żurawiny.

Do krajowych owoców jagodowych zaliczane są; porzeczki czarne i kolorowe (biała i czerwona), agrest, maliny, truskawki i poziomki, a także jeżyny, winogrona, borówki, aronia, żurawiny. Polska jest największym w Europie producentem owoców jagodowych, a drugim w świecie. Wyprzedza wszystkie kraje w produkcji truskawek, porzeczek i malin.

Owoce jagodowe, w porównaniu do ziarnkowych i pestkowych, zawierają znacznie większe ilości witaminy C od 5,2 mg% do 182,6 mg%; oraz błonnika - od 1,5% do 7,9%. Również zawartość suchej masy (15-22%), węglowodanów (głównie w postaci cukrów prostych i dwucukrów (8,3-17,6%) oraz pektyn jest średnio wyższa.

Porzeczki

Porzeczki, zwłaszcza czarne, należą do owoców jagodowych najzasobniejszych w witaminę C (średnio ok. 200 mg%), która jest bardzo trwała, ze względu na chroniącą ją w owocach rutynę. Ponadto porzeczki zasobne są w witaminę PP (ok. 0,3 mg%), β-karoten (do 80 mg%), a także w potas (nawet ponad 300 mg%), magnez (12-20 mg%) oraz żelazo (ok. 1 mg%) i wapń (ok. 30 mg%). Cennymi składnikami porzeczek są błonnik (ok. 7%) i pektyny (0,6-1,1%), które odpowiedzialne są m.in. za galaretowacenie przetworów. Zasobność porzeczek w ważne składniki mineralne i witaminy oraz ich przydatność do produkcji przetworów czyni je ważnym źródłem tych składników w pożywieniu człowieka, również w okresie zimowym.

W zależności od zabarwienia owoców porzeczki dzielimy na czarne, czerwone i białe.
W obrębie poszczególnych grup odmian, owoce porzeczki, różnią się między sobą porą dojrzewania owoców (od początku do końca lipca), wielkością gron i owoców, smakiem oraz zawartością składników odżywczych, w tym witaminy C.

Kształt jagód porzeczek może być kulisty, owalny lub jajowaty. W zewnętrznej części owocu przebiegają wiązanki sitowo-naczyniowe, widoczne jako żyłki. Dojrzewanie jagód w grobie jest bardzo nierównomierne. Owoce s smaku kwaśnego, słodko- kwaśnego, kwaskowo-słodkiego. Porzeczki białe są słodsze od czerwonych

Porzeczki czarne zawierają najwięcej związków pektynowych, dzięki czemu są zbyt kwaśne, dlatego są mniej poszukiwane niż maliny i truskawki. Owoce porzeczki są bardzo nietrwałe i szybko się psują. Podczas przechowywania najszybciej psują się odmiany porzeczki czarnej, a następnie – białej. Porzeczki podobnie jak inne owoce jagodowe, nie nadają się do dłuższego transportu

Do najważniejszych cech użytkowych owoców porzeczek należą; wyrównanie, przydatność do przerobu i wartości smakowe. Jak już wcześniej wspomniano, wartości smakowe porzeczek, zwłaszcza czarnych, odgrywają mniejszą rolę, ponieważ przede wszystkim przeznaczane są one na przerób. W postaci; soków, galaretek, kompotów, dżemów, soków pitnych i win lub po uprzednim ich zamrożeniu do wykorzystania w gospodarstwach domowych. Dla przetwórstwa najbardziej wartościowymi odmianami porzeczki czarnej są odmiany; Boba, Ojebyn, Titania, Ben Lomond.

Agrest

Owoce agrestu wyróżniają się średnią zawartości suchej masy (13,3%) z dużym udziałem sacharozy (0,7%) w węglowodanach ogółem (11,8%) oraz znacznym udziałem błonnika (3,0%) i związków pektynowych. Agrest jest stosunkowo zasobny w witaminę C (35-45 mg%) oraz składniki mineralne, w tym głównie potas (ponad 200 mg%) fosfor i magnez.
.
Agrest w Polsce jest ceniony głównie jako surowiec przerobowy, rzadko spożywa się go na surowo, chociaż w pełni dojrzały odznacza się wysoką wartością smakową. Do odmian o bardzo smacznych owocach należą: Biały Triumf Czerwony Triumf Najwcześniejszy Honinga.

Pod względem przydatności owoców na przetwory i do zamrażalnictwa owoce agrestu wykazują duże zróżnicowane w obrębie odmian (najcenniejszą odmianą na naszym rynku jest Biały Triumf). Przy ocenie wartości użytkowej ważne są takie charakterystyczne cechy odmianowe owoców jak: wielkość i kształt, barwa i stopień owłosienia oraz pora zbioru.

Największą wartość przerobową, zwłaszcza na kompoty, osiągają owoc agrestu w fazie dojrzałości technologicznej (przed osiągnięciem pełnej dojrzałości). Owoce przeznaczane na galaretki i dżemy zbiera się w czasie, gdy osiągają właściwą dla odmiany wielkość, a równocześnie są jeszcze twarde (wtedy również znoszą dobrze transport).

Na kompoty najbardziej przydatne są owoce twarde, o nagiej skórce lub tylko lekko omszonej - Biały Triumf Zielony Butelkowy, Lady Delamere.

Natomiast owoce przeznaczone na soki i wina powinny być zbierane w fazie dojrzałości konsumpcyjnej, przy największej zawartości cukrów prostych.

Truskawki

Truskawki są najbardziej popularnymi i dostępnymi w okresie sezonu oraz chętnie spożywanymi na surowo owocami. W Polsce ich udział w ostatnich pięciu latach w produkcji owoców jagodowych ogółem stanowił ok. 41%, z czego prawie połowę przeznacza się do bezpośredniego spożycia.

Jadalna część truskawki jest owocem pozornym, na którym rozmieszczone są liczne orzeszki jako owoce właściwe. Kształt owoców może być owalny, kulisty, spłaszczony, stożkowaty, nerkowaty, łopatkowaty i żebrowaty. Barwa owoców może być biała do ciemnoczerwonej o różnym stopniu nasilenia. Orzeszki są żółte, czerwone lub brunatne, płytko lub głęboko osadzone w miąższu. Miąższ może być zwarty lub luźny, soczysty lub mączysty, mniej lub bardziej aromatyczny. Smak owocu jest słodki, słodko-winny lub kwaśny. na przekroju owocu znajduje się komora powietrzna o różnej wielkości

Truskawki ze względu na swoje wartości odżywcze i smakowe, należą do szczególnie cennych owoców u nas uprawianych, mimo, że charakteryzują się niezbyt dużą zawartością suchej masy w częściach jadalnych ok. 9%, ok. 7,2% węglowodanów z dużym udziałem sacharozy (1,4%) oraz błonnika (1,8%). Ponadto zawierają kwasy organiczne oraz sole żelaza90,8-1,0 mg%) fosforu, potasu (100-200 mg%) i wapnia (16,0-300 mg%), a także znaczne ilości witamin - głównie C. Charakterystyczna jest, podobnie jak w przypadku owoców innych gatunków, duża zmienność w zależności od odmiany i warunków produkcji. Truskawki dojrzewające przy słonecznej pogodzie zawierają 66-100 mg% witaminy C, dużo cukrów i mało kwasów; przy nieodpowiedniej pogodzie (dużo opadów, niskie temperatury), zawartości witaminy C (42-50 mg%) i cukrów są znacznie niższe, a kwasów wyższe.

Stwierdzono również lecznicze właściwości truskawek - przeczyszczające, moczopędne oraz przeciwnowotworowe.

Do typowo deserowych odmian, o bardzo smacznych, O dużych owocach należą: Dukat, Kent i Real; o mniejszych, ale równie bardzo smacznych owocach: Kama, Paula.

Do przetwórstwa - na kompoty soki, dżemy, nektary oraz wysokiej jakości mrożonki - za najbardziej wartościowe uważane są owoce o intensywnie czerwonym miąższu i soku (Senga Sengana) „ zwartym miąższu (Kama, Dukat, Paula), wyrównane pod względem kształtu (Dukat, Senga Sengana), o malej komorze powietrznej wewnątrz miąższu (Kama, Paula) oraz z łatwo oddzielając się szypułką od miąższu (Kama, Senga Sengana).

Przy nabywaniu truskawek należy zwracać uwagę, aby owoce były zdrowe, świeże z szypułką, niepogniecione, bez pleśni, obcych zapachów i pozostałości środków ochrony roślin.

Maliny

Owocem malin jest pestkowiec złożony, którego drobne pojedyncze pestkowce osadzone są na wypukłym dnie są ze sobą luźniej lub ściślej zrośnięte. Waga owoców poszczególnych odmian wynosi 1-5 g. Barwa owoców może być czerwona, żółta i czarna. Najczęściej uprawia się odmiany czerwonoowocowe. Kształt owoców może być naparstkowaty, stożkowaty, kulisty, półkulisty i owalny. Owoce kształtu okrągłego łatwiej się gniotą, są mniej ścisłe i rozsypują się.

Owoce malin i jeżyn, w porównaniu do truskawek, zawierają więcej takich składników odżywczych, jak białko i tłuszcz, a ze składników mineralnych: potasu, magnezu, wapnia, cynku, manganu, natomiast mniej witaminy C oraz β-karotenu. Poza tym są szczególnie bogate w błonnik (67%), związki pektynowe substancje garbnikowe oraz olejki eteryczne, decydując o właściwościach leczniczych napotnych, antyseptycznych, antynowotworowych, cennych przy zapobieganiu miażdżycy, skutecznych przy arteriosklerozie. Wartość lecznicza malin wynika z zawartości niektórych substancji garbnikowych, aromatycznych, a szczególnie kwasu salicylowego, wskutek czego napar z suszonych owoców malin jest dobrym środkiem napotnym i przeciwgorączkowym

Owoce malin są delikatne, soczyste, bardzo aromatyczne i na ogól bardzo smaczne. Maliny są owocami wybitnie deserowymi spożywanymi głównie w stanie świeżym. Maliny są bardzo nietrwałe i zupełnie nie nadają się do dłuższego transportu. Przeznacza się je do wyrobu soków (wydajność soku 80-90%), cennych właśnie ze względu na ich lecznicze działanie, a także mrożonek.

Odmianami malin poszukiwanych do wyrobu mrożonek o owocach nierozpadających się, czerwonych i ciemnoczerwonych są: Canby, Malling Promise, Malling Seedling, Malling Jewel, Veten, Lloyd Geoge i Rubina Do wyrobu soków oraz dżemów wykorzystuje się również owoce drobne i rozpadające się w czasie zbioru.

Przy nabywaniu malin zarówno przeznaczonych do bezpośredniej konsumpcji jak i na przetwory należy zwrócić szczególną uwagę, aby owoce były zdrowe i suche o jednolitym zabarwieniu. Nawet najmniejsza ilość pleśni czy pozlepianych owoców dyskwalifikuje jako surowiec konsumpcyjny osie opakowanie (najodpowiedniejsze są o pojemności 0,5-1 kg). Owoce malin są bardzo nietrwale i nie nadają się do dłuższego przechowywania i transportu, powinny być zagospodarowane w dniu zbioru.

Winogrona

Owoce winorośli jest prawdziwa jagoda, powstała z zalążni. Kształt jagód może być kulisto-spłaszczony, kulisty, owalny, owalno-wydłużony, wydłużony z przewężeniem. Zabarwienie może być zielone, słomkowożółte, różowo, czerwone, karminowe, ciemnowiśniowe, czarne. Powierzchnia owocu pokryta jest delikatnym sinawym nalotem, Miąższ może być delikatny, bardzo soczysty, rozpływający się lub zwięzły i chrupiący, względnie nieco śluzowaty, a w pobliżu nasion- gumowaty. Pod względem smak wyrównaniu owoce kwaśne, słodko-kwaśne, kwaskowo- słodkie, mniej lub bardziej aromatyczne. Skórka może być cienka lub gruba, delikatna lub mocna o smaku przyjemnym lub gorzkawym. Wewnątrz jagody znajdują się nasiona. Poszczególne jagody tworzą grona o różnym kształcie, jak wydłużone, cylindryczne, stożkowate, jednoskrzydłowe o jednym bocznym odgałęzieniu.

Owoce winorośli charakteryzują się wysoką zawartością suchej masy (19%), ilością węglowodanów (ok. 17%), w 50% w postaci cukrów oraz pektyn. Bogate są również w potas, żelazo oraz bor. Winogrona dzięki dużej zawartości substancji specyficznych (zwłaszcza antocyjanów i flawonoidów) wykazują działanie lecznicze - bakteriobójcze, przeciwnowotworowe, przeciwzakrzepowe, obniżające poziom cholesterolu we krwi oraz ogólnie wzmacniając.

Winogrona odmian zarejestrowanych i uprawianych w Polsce są głównie owocami deserowymi, nadziej używanymi do wyrobu win i soków, inaczej niż w krajach południowych gdzie większość owoców zagospodarowywana jest w produkcji wina i wyjściowo do wyrobu rodzynek, a tylko niewielka część spożywana jest jako owoce deserowe. Z wina lub produktów fermentacyjnych w wyniku destylacji otrzymuje się koniak (winiak) i alkohol etylowy, a w wyniku fermentacji octowej - ocet winny.

Borówka wysoka

Jagody borówki wysokiej zaliczane są do bardzo smacznych owoców strefy klimatu umiarkowanego Kształt owoców jest kulisty bądź owalny lekko spłaszczony. W Polsce duże znaczenie ma mają borówki czernice: spotyka się je w lasach, a niekiedy w starych parkach.

Największe są owoce odmian: Blueray, Berkele Dixi, Herbert, Darrow i Coville. Miąższ owoców jest zielonkawobiały, kwaskowaty i smaczny, a skórka - czarna z delikatnym luz bardzo intensywnym nalotem. Ze względu na znaczna zawartość cukrów, kwasów, składników mineralnych, pektyn i β karotenu - jagody borówki wysokiej charakteryzują się dużą wartością odżywczą: owoc wybitnie dietetyczny. Dzięki zawartości w jagodach kwasu benzoesowego i śladowych ilości kwasu salicylowego, konfitury bardzo dobrze się przechowują. Borówka posiada także właściwości lecznicze; stosowana jest przy kamicy nerkowej i reumatyzmie.

Do najsmaczniejszych należą owoce odmian: Herber, Darrow, Blueray, Ivanhoe. Szczególną właściwością owoców borówki wysokiej jest przydatność do mrożenia, bowiem przy rozmrażaniu, owoce (skórka i miąższ) nie pękają i nie puszczają soku. Znajdują zastosowanie do przygotowywania różnorodnych deserów, w postaci świeżej lub rozmrożonej, praktyczne przez cały rok.

Poziomki

Owoce poziomki w zależności od odmiany mogą by rożnej wielkości, kształtu stożkowatego lub kulistego, czerwone lub białawe, gęsto pokryte połyskującymi orzeszkami, lekko zagłębionymi w miąższu. Miąższ jest biały do czerwonego, aromatyczny i smaczny [3]

Wartość odżywcza tych owoców jest znacznie wyższa niż truskawek. Zawierają ok. 10% suchej masy, spore ilości cukrów i pektyn, β-karotenu, ok. 60 mg% witaminy C, dużo żelaza i miedzi. Ogrodowe odmiany poziomek znacznie przewyższają poziomkę leśną pod względem wielkości owoców i zawartości w niej cukrów, ustępują jednak pod względem aromaty. Poziomkom przypisuje się właściwości moczopędne oraz antynowotworowe, są skuteczne przy leczeniu kamicy nerkowej i żółciowej oraz anemii. W lecznictwie ludowym znalazły zastosowanie przy podagrze, chorobach wątroby oraz nerek.  Mogą jednak wywoływać stany uczuleniowe.

Poziomki są doskonałym owocem deserowym, ale odznaczają się też dużą przydatnością do zamrażania, można z nich również przygotowywać aromatyczne dżemy, konfitury i soki. Zaletą jest również ich dostępność w stanie świeżym od czerwca do października - do wystąpienia jesiennych przymrozków.[2]

Najważniejszymi cechami gospodarczymi owoców poziomek są barwa i smak. Bardziej cenione są owoce czerwone, chociaż smakiem ustępują owocom jasnym. Smak owoców zależy przede wszystkim od stopnia ich dojrzałości; owoce niedojrzałe (z zielonym wierzchołkiem lub bokiem) są kwaśne, gorzkawe i mało aromatyczne. Owoce poziomek dziko rosnących pozyskiwane z runa leśnego, szczególnie cenione są za specyficzny smak i intensywny aromat. Dojrzałe poziomki źle znoszą transport. [2]

Żurawina

Owoce żurawiny znajdujące się w handlu pochodzą z polskich plantacji towarowych lub z zasobów naturalnych (podmokle lasy i torfowiska), bądź sprowadzane są z Kanady i USA. w naszych lasach rośnie w miejscach podmokłych i bagnistych. Jest to krzewina z pełzającymi, cienkimi pędami, z wiecznie zielonymi liśćmi. Owoce- jagody czerwone, oporne na mróz, mogą pozostać na krzewie Az do wiosny. Owoc kwaśny bogaty w kwasy organiczne i witaminę C

Żurawiny posiadają dużą wartość pokarmową i leczniczą dzięki zawartości cennych dla zdrowia składników, z których na szczególną uwagę zasługują pektyny i kwasy organiczne (cytrynowy i benzoesowy), a także jod. Ze względu na dużą zawartość kwasów, a małą cukrów, są kwaśne i cierpkie - nie nadają się do bezpośredniego spożycia. Natomiast dzięki dużej zawartości pektyn i kwasów organicznych wykorzystywane są do wyrobu różnego rodzaju galaretek, soków, syropów, konfitur i dżemów, oraz jako tzw. żurawina do mięsa (z dodatkiem jabłek i gruszek).

Dojrzewające owoce zmieniają barwę z jasnozielonej na białozieloną, różową, aż do czerwonej, skórka jest gładka, błyszcząca. Miąższ jest zwarty, kruchy, najpierw białawy, przebarwiający się na czerwono, gdy owoce są dobrze dojrzale, co jest bardzo ważne przy przetworach.

Owoce żurawiny można przechowywać w chłodnych pomieszczeniach nawet do kilkunastu tygodni, ze względu na zawartość kwasu benzoesowego, który je konserwuje; owoce mrożone można przechowywać do 2 lat. W odpowiednich opakowaniach bardzo dobrze znoszą długotrwały transport.

Owoce żurawiny są zalecane przy leczeniu chorób infekcyjnych, zwłaszcza nerek i przewodów moczowych, przy przeziębieniach i gośćcu.[2,3]

Rokitnik

Rokitnik zwyczajny, zwany także rozmarynowcem, występuje w Polsce głownie na Pomorzu, na piaszczystych wydmach, nadmorskich. Ma duże znaczenie w umacnianiu wydm, zboczy i suchych nieużytków. Jest to ciernisty krzew dochodzący do kilku metrów wysokości o drobnych żółtawych kwiatach rozwijających się w kwietniu lub maju.

Owoce dojrzewają we wrześniu lub w październiku. Są owalne, wielkości ziarna grochu, o barwie najczęściej pomarańczowej. Dojrzałe owoce rokitnika są bardzo kwaśne o delikatnym jakby ananasowym aromacie. Zawierają dużo kwasów organicznych, natomiast mało cukrów. Są bogate w garbniki i barwniki oraz niezwykle bogate w witaminę C.

Obok owoców dzikiej róży rokitnik zawiera najwięcej witaminy C spośród wszystkich owoców (200-250 mg w 100g owocu). Na uwagę zasługuje przy tym fakt dużej trwałości witaminy C w owocach rokitnika, wobec braku związków, które przyspieszają jej rozkład. W soku rokitnika znajduje się 75-90mg% karotenoidów. Owoce rokitnika zawiera bardzo wartościowy olej (około 110 mg% karotenoidów i 168 mg% tokoferoli)

Świeże owoce są niejadalne, chociaż w niektórych krajach spożywa się je po przemarznięciu. Największe znaczenie owoce rokitnika mają przy wyrobie koncentratów witaminowych i przetworów; soków pitnych, dżemów, marmolad i galaretek.

Aronia

Najbardziej cenionymi i znajdującymi zastosowanie w przetwórstwie są owoce aronu czarnej.

Dojrzałe owoce są czarne, błyszczące o średnicy 6-13 mm i masie ok. 1 g. Owoce zawierają 73-83% wody, 6,2-10,8% cukrów, głównie glukozy i fruktozy, do 1,3% kwasów organicznych, ok. 0,7% pektyn. Bogate są również w składniki mineralne - głównie wapń i żelazo oraz miedź, molibden, mangan, bor, jod. Z witamin najwięcej jest witaminy P. Owoce te zawierają także substancje garbnikowe (0,33-0,6% w s.m.), które nadają im charakterystyczny cierpki smak (gorące i suche lato powoduje, że są mniej soczyste i bardziej cierpkie). Aronia ceniona jest głównie jako dodatek barwiący przetwory, którym nadaje intensywny karminowy kolor i wzbogaca smak. Owoce aronu są również wykorzystywane do przygotowywania dżemów, soków, syropów i win oraz wspaniałych nalewek. W odpowiednich opakowaniach bardzo dobrze znoszą one długotrwały transport. Owoce aronu są zalecane przy leczeniu chorób serca i nadciśnieniu.

Pigwa

Pigwa jest jeszcze stosunkowo mało rozpowszechniona w Polsce, ponieważ jest bardzo wrażliwa na mróz. Jest krzewem lub drzewem dochodzącym do 5 m wysokości, o dużych, białych lub różowych kwiatach.

Owoce typu jabłka, o średnicy do 6 cm, twarde, mało soczyste, żółte, bardzo aromatyczne zawierają dużo pektyn. W stanie surowym sa niejadalne, nadają się jednak doskonale na galaretki, kompoty, marmolady, konfitury i do osmażenia w cukrze (tzw. owoce kandyzowane)

Bez czarny

Rośnie w lasach, zaroślach, często w pobliżu rzek, przy drogach. Kwitnie w maju i w czerwcu. Dojrzałe owoce bzu czarnego w postaci czarnofioletowych jagód maja słodko-kwaśny smak i dość intensywny i nieprzyjemny zapach, który ginie po wysuszeniu lub przygotowaniu owoców.

Owoce bzu czarnego zawierają dożą ilość cukrów, kwasów organicznych i dosyć sporą ilość witaminy C (25-45 mg%). Świeże owoce nie nadają się na surowo do spożycia. Można jednak uzyskiwać z nich soli, przygotowywać marmolady, powidła oraz różnorodne nalewki alkoholowe. Kwiaty bzu czarnego stosuje się w lecznictwie jako środkuj napotny i moczopędny. Owoce- jako środek przeciwkaszlowy i przeczyszczający

Jeżyna

Owoce jeżyny są złożonym pestkowcem podobny do owocu maliny. Krzewy jeżyn rosną nad brzegami rzek, w olszynach, zaroślach, na zboczach, płożąc się po ziemi. W Polsce opisano ponad 40 gatunków botanicznych jeżyn dziko rosnących. Owoce tych gatunków są na ogół mało szlachetne, z dużymi pestkami.

Owoc są barwy popielato niebieskiej lub czarnej, o smaku kwaśnym. Zawierają nieco mniej witaminy C niż maliny (12-21 mg%). Maja sole fosforu (25-35 mg%), żelaza (0,9-1,0 mg%), magnezu, a mikroelementów, podobnie jak w przypadku malin, miedź.

Owoce jeżyny sa jadalne w stanie świeżym, nadają się też do produkcji win, soków, kompotów, galaretek i marmolad. Liście jeżyny są używane do produkcji herbat ziołowych. W lecznictwie mają ograniczone zastosowanie jako lek napotny i wzmagający przemian materii

Owoce powinny być zbierane w stanie niedojrzałym, bez szypułek i kielicha. Jeżyny źle znoszą transport i szybko przejrzewają, tracą smak i barwę.

Głóg

Głogiem nazywa się mylnie dziką różę. Spośród kilku gatunków głogu występujących w Polsce najbardziej znane są dwa: głóg jednoszyjkowy i głóg duszyjkowy. Głogi występują w postaci ciernistych krzewów i drzewek dochodzących do 8 m wysokości. Rośną w zaroślach, na skałach, formuje się z nich często żywopłoty w parkach i ogrodach.

Owocami głogu są czerwone, kulistawe pestkowce. Owoc głogu jednoszyjkowego ma jedną pestkę, duszyjowego- 2 lub 3 pestki. Owoc jest twardy, o smaku gorzkawo-kwaśnym, mączysty bez zapachu. Zawiera flawony, krateginę, glukozydy, garbniki, kwasy organiczne i znaczne ilości witaminy C (około 37 mg%), a także znaczne ilości karotenu.

W stanie świeżym spożywa się czasami owoce głogu po przemarznięciu, częściej wyrabia się z nich soki, kompoty, kisiele, galaretki, dżemy i różne napoje alkoholowe. Surowcem leczniczym są owoce, kwiat i kwiat z liśćmi; wszystkie one, a szczególnie kwiat, służą do wyrobu leków stosowanych przy chorobach serca, niewydolności krążenia oraz jako lek słabo moczopędny. Korę głogu stosuje medycyna ludowa jako lek ściągający i przeciwgorączkowy

Dzika róża

Jest to krzew ozdobny, uprawiany głównie dla pięknych kwiatów. Owoc stanowią niełupki ukryte w umięśnionym dnie kwiatowym, który przy dojrzewaniu przybiera intensywną czerwoną barwę, co daje złudzenie owocu.

W stanie dzikim rośnie w Polsce około 20 gatunków róż. Najbardziej znane jest róża dzika zwana także szypszyna, występująca w całym kraju. jej kolczaste , łukowato wygięte pędy dochodzą często do 3 m długości. Kwiaty są białe lub różowe. Dość często spotyka się w Polsce Róże rdzeniową, czasem zwaną jabłkową, o wzniesionych ciemnoczerwonych pędach. brunatnozielona barwa liści sprawia , ze wygląda ona jakby „zardzewiała:; liście przy potarciu wydzielają zapach przypominający jabłka. Owocuje we wrześniu

Miąższ róży dziko rosnących jest bogaty w cukry oraz kwasy organiczne, pektyny, składniki mineralne oraz garbniki. Odznaczają się ogromnym bogactwem witamin, zwłaszcza witaminy C, flawonoidów i karotenu. W owocu dzikiej róży znajduje się do 250 do 29000 mg% witaminy C, w róży jabłkowej – ponad 400 mg%, w pomarszczonej- 800 mg%. owoców róży dziko rosnącej nie jemy w stanie świeżym, ale przerabiamy na przetwory; koncentraty witaminowe, przeciery, soki pitne, syropy, marmolady, dżemy, susze i wina.Przetwory z owoców dzikiej róży można spożywać praktycznie w ciągu całego roku i mogą być one doskonałym źródłem witaminy C w naszym żywieniu.

Źródło: A. Lempka- Towaroznawstwo produktów spożywczych. WTE; Urszula Świetlikowska, Grażyna Wasiak- Zys-Vademecum Kucharz & Gastronom. Wydawnictwo Rea; Przemysł spożywczy. Encyklopedia Techniki. WNT; Feliksa Starzyńska, Bohdan Jacórzyński- owoce dziko rosnące w żywieniu rodziny. Wydawnictwo Spółdzielcze