Jak podają niektóre źródła naukowe aronia łączy w sobie zalety czerwonego wina i zielonej hebaty, bowiem zawiera zarówno katechiny jak i antocyjany. W profilaktyce chorób serca i naczyń krwionośnych aronia moze okazać sie  tzw. "polskim antyoksydacyjnym paradoksem". W przypadku stanów chorobowych owoce aronii działają wspomagająco w terapii wielu chorób których przyczyną są wolne rodniki.

Aronia pochodzi ze wschodnich rejonów Ameryki Północnej. Na obszarze od Wielkich Jezior po Florydę rosną trzy gatunki aronii:

• Aronia czarnoowocowa (Aronia melanocarpa)
• Aronia czerwona (Aronia arbutifolia)
• Aronia śliwolistna (Aronia prunifolia)

Aronia od wieków była znana wśród Indian. Na jej leczniczych i zdrowotnych właściwościach poznali się również biali osadnicy. W stanie naturalnym rośnie na ubogich glebach, kamiennych zboczach, piaskach i torfowiskach. od XIX w. Uprawiano ja w Rosji i Szwecji. W Polsce pojawia się coraz częściej, doceniana jako bogate źródło witamin i soli mineralnych oraz łatwy w uprawie krzew.

Aronia to rozgałęziony krzew z rodziny różowatych, osiągający wysokość 250 cm. młode pędy rośliny są cienkie, ciemnoszare i nieznacznie owłosione. Kwitnie pod koniec maja.

Owoc to mało soczysta owalna jagoda średnicy 1 cm. Początkowo jest zielona, z czasem uzyskuje kolor czarnofioletowy. Ma błyszczącą skórkę.

Aronia rośnie na każdej glebie, choć najlepiej rozwija się na ziemi gliniasto – piaszczystej, żyznej, próchniczej, przepuszczalnej, wilgotnej, w miejscach słonecznych i półcienistych. Aronia jest odporna na niskie temperatury. Pod koniec sierpnia lub na początku września zrywamy dojrzałe czarnofioletowe owoce, które suszymy w suszarni początkowo w temperaturze 30°C, później podwyższając ją do 45°C. Świeże owoce przeznaczone są często do produkcji przetworów spożywczych, takich jak soki, syropy, dżemy czy konfitury oraz w postaci dodatków do barwienia innych przetworów spożywczych.

Skład chemiczny

Owoce aronii zawierają antocyjany, garbniki, fenolokwasy, kwasy organiczne- głównie jabłkowy, flawonoidy (pochodne kwercetyny), procyjanidyny, pektyny, witaminy ( B, B₂, B₆, E, PP i β- karoten, sole mineralne (molibdenu, miedzi, boru, jodu, kobaltu, wapnia). Antocyjany, a także flawonole, flawony, katechiny i ich dimery, trimery oraz kwasy fenolowe, należą do grupy związków zwanych polifenolami. Do celów konsumpcyjnych i leczniczych owoce powinny być zbierane w pełnej dojrzałości, gdy są już całkiem czarne.

Antocyjany, flawonole czy kwasy hydroksycynamonowe występują w innych roślinach co zaprezentowano w poniższej tabeli.

Tabela 1. Zawartość związków biologicznie czynnych w owocach aronii (wg. T. Wolski, O. Kalisz. M. Prasal, A Rolski)

Owoce aronii mogą zawierać około 10-20 g polifenoli w przeliczeniu na 1 kg. ilość antocyjanów w 1 kg waha się w granicach 4,0-8,5 mg. Wśród kwasów organicznych dominują: chlorogenowy, jabłkowy, winowy i cytrynowy. Zawartość związków czynnych biologicznie przedstawiono w poniższej tabeli.

Tabela 2. Zawartość polifenoli w niektórych owocach mg/100 g (wg .T. Wolski, O. Kalisz. M. Prasal, A Rolski)

Tabela 3. Zawartość polifenoli w niektórych owocach mg/100 g (wg. T. Wolski, O. Kalisz. M. Prasal, A Rolski)

Owoce aronii to jedno z bogatszych źródeł antocyjanów w przyrodzie- 100 g owoców zawiera blisko 300-630 mg antocyjanów, czyli znacznie więcej niż owoce czarnego bzu lub czarnej i czerwonej porzeczki.

Antocyjany należą do związków nietrwałych, które często podlegają przemianom powodującym zmianę barwy. Związki te są wrażliwe na działanie wysokiej temperatury, wyższego pH, dostępu tlenu i światła, obecności wit. C, cukrów, enzymów, jonów metali ciężkich i innych czynników.

Jak już wcześniej wspomniano w owocach aronii występują także kwasy organiczne (hydroksybenzoesowe i hydroksycynamonowe). Obecność kwasów powoduje niskie pH. W porównaniu do innych owoców jagodowych, aronia zawiera duże ilości aktywnego biologicznie kwasu hydroksycynamonowego- chlorogenowego (35,5 mg/100g). Kwas chlorogenowy występuje w licznych roślinach kwiatowych oraz warzywach i owocach. Ma on właściwości żółciopędne oraz antyoksydacyjne. Istnieją doniesienia świadczące o tym, że kwas chlorogenowy wykazuje właściwości przeciwnowotworowe i przeciwzapalne

Właściwości

Z owoców najczęściej przygotowuje się sok aroniowy, zalecany w chorobach układu krążenia (miażdżyca, nadciśnienie), schorzeniach górnych dróg oddechowych i jako środek łagodzący przeziębienie, oraz syrop aroniowy będący składnikiem preparatów zwiększających odporność organizmu. Sok z aronii zalecany jest także dzieciom, które dużo czasu spędzają przy komputerze czy książce. Obecne w owocach antocyjany mogą zabezpieczyć je przed wadami wzroku, bodącymi wynikiem przepracowania oczu i narażenia ich na silne bodźce (bliskość monitora, niewłaściwe oświetlenie itp.). Warto wspomnieć ze owoce aronii pomagają usuwać z organizmu szkodliwe metale ciężkie (m.in. ołów), które gromadzą się w wyniku wpływu zanieczyszczonego środowiska.

Istnieją doniesienie świadczące o korzystnym działaniu soku z owoców aronii na owrzodzenie żołądka wywołane zakwaszonym alkoholem etylowym. Stwierdzono również, że preparaty antocyjanowe uzyskane z owoców aronii wpływają korzystnie na przebieg doświadczalnego zapalenia trzustki, co objawiało się znacznym złagodzeniem przebiegu choroby

Dzięki obecności grup fenolowych (OH) procyjanidyny mają wielokrotnie większą aktywność antyoksydacyjną niż witaminy E i C. Związki te wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwnowotworowe, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe. Poprzez tworzenie wiązań z kolagenem wzmacniają one ściany naczyń krwionośnych, zapobiegając zakrzepom i miażdżycy.

Obecnie wiadomo, że wyciąg z aronii powoduje złagodzenie przebiegu wywołanej doświadczalnie cukrzycy. Wyraża się to zmniejszeniem nasilenia objawów, między innymi zmniejszeniem pragnienia, zmniejszeniem ilości wydalanego moczu oraz poprawie badanych wskaźników laboratoryjnych.

Badania dowodzą również, że aronia wykazuje korzystne działanie na przebieg choroby popromiennej, co wynika z mechanizmów powstawania uszkodzeń popromiennych i objawów tego schorzenia, zwłaszcza w początkowej fazie tej choroby, kiedy następuje wzmożone uwalnianie wolnych rodników.

Antyoksydanty zawarte w owocach aronii spełniają bardzo ważną rolę w profilaktyce chorób nowotworowych. Czynniki kancerogenne występują w naszym otoczeniu w sposób naturalny, a szczególnie są na nie narażeni mieszkańcy krajów wysokorozwiniętych (zanieczyszczenie środowiska, spaliny, papierosy itp.). Jednym ze sposobów zapobieganie szkodliwemu działaniu tych czynników jest spożywanie w diecie produktów o właściwościach antymutagennych.

Obecnie szacuje się, że około 33% wszystkich chorób nowotworowych ma związek nieprawidłową dietą, a zmiana sposobu żywienia może im zapobiec. Prawidłowa dieta, to przede wszystkim duże ilości owoców i warzyw, które dostarczają odpowiednie ilości witamin oraz błonnika. Istnieją badania, w których wykazano antymutagenną aktywność anotocyjanin zawartych w owocach aronii. Przeciwnowotworową aktywność wyciągów z owoców wykazano w badaniach na ludzkich komórkach raka wątroby. Istnieją doniesienia, że u osób spożywających regularnie związki o właściwościach antyoksydacyjnych, zaobserwowano rzadsze występowanie niektórych chorób nowotworowych.

Sok z owoców aronii

Składniki:

Owoce aronii- 5 kg

Cukier- 2 kg

• Umyte owoce umieszczamy w sokowniku, zasypując je cukrem
• Gorący sok zlewamy do przygotowanych wysterylizowanych butelek
• Pijemy 1 łyżkę stołową soku lub syropu kilka razy dziennie

Preparaty z aronii:

Fructus Aroniae (Kawon)- zioła i torebki ekspresowe-2,0 g

Bioaron C- (Phytopharm Klęka)- syrop z aloesem i aronią, zawierający też witamineC. Podnosi odporność. Wskazania: stosowany głównie w przeziębieniach i rekonwalescencji.

Inne preparaty aroniowe to Aronmag (vitaminum ), syropy Profilaktin (w schorzeniach górnych dróg oddechowych), Pyroaktin (syrop przeciwgorączkowy w przeziębieniach), kapsułki Panaxenum (tonicum) i Aronom (vitaminum)

Źródło: Tadeusz Wolski, Olaf Kalisz, Marek Prasał, Andrzej Rolski- Aronia czarnowocowa- Aronia melanocarpa (Michx.) Elliot- zasobne źródło antyoksydantów (Black chokeberry- Aronia melanocarpa – the rich source of antioxidants);  Zioła z apteki natury. Polskie zioła dla zdrowia i urody. Wydawnictwo Publicat