Wątroba jest narządem, któremu w codziennej profilaktyce poświęca się zwykle mało uwagi. Poza skojarzeniem z żółtaczką i marskością, hasło „wątroba” pozostaje zagadkowe, niezrozumiałe. Często uświadamiamy sobie, jak istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu ludzkiego organizmu spełnia ten narząd gruczołowy. Chociaż zdaniem lekarzy nawet po usunięciu ¾ wątroby człowiek może normalnie egzystować, to jednak bez wątroby życie ludzkie nie byłoby możliwe.

Wątroba znajduje się po prawej stronie jamy brzusznej, jest największym narządem układu pokarmowego i zarazem całego organizmu. Wypełniona krwią u dorosłego mężczyzny waży od 2100 do 2300 g , natomiast u kobiet ok. 200 g mniej. Stanowi swego rodzaju „fabrykę”, która produkuje wiele różnych substancji wydzielanych do krwi i przewodu pokarmowego, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowanie całego ciała. Są to np. białka odpowiedzialne za krzepnięcie krwi czy żółć konieczna do trawienia pokarmów tłuszczowych. Wątroba magazynuje niektóre witaminy, reguluje zawartość glukozy i cholesterolu we krwi. Bierze udział w neutralizowaniu substancji toksycznych, czasami trafiających do organizmu bez naszej wiedzy, a także odpowiada za utrzymywanie stałej temperatury ciała.

Wątroba jest stale narażona na różnego rodzaju uszkodzenia, zatrucia, pasożyty, infekcje wirusowe. Niekorzystny wpływ mają na nią toksyny zawarte w pokarmie, w wodzie, nadużywanie alkoholu (które może doprowadzić do jej marskości), nikotyny, zażywanie leków hepatotoksycznych (uszkadzających miąższ wątroby). W jej leczeniu, oprócz diety, bardzo pomocne są surowce roślinne, które zawierają związki o działaniu regenerującym komórki wątroby i ochraniającym je przed szkodliwymi substancjami.

O wątrobę warto zatem dbać nawet wtedy, gdy zdrowie w pełni nam dopisuje. Fakt, że bierze ona udział w niezbędnym do życie procesie filtrowania krwi, a jej komórki odpowiedzialne są za regulacje systemu odpornościowego naszego organizmu stawia wątrobę w rzędzie organów mających największy wpływ na ogólny stan zdrowia człowieka

Karczoch zwyczajny (Cynara scolymus)

Liście karczochów zawierają m.in. glikozydy fenolowe i flawonoidy, które działają ochronnie na wątrobę i regenerują jej zniszczone komórki. Wyciągi z liści i korzeni karczocha działają żółciotwórczo, żółciopędnie. Pobudzają woreczek żółciowy, ułatwiają utlenianie związków cukrowych oraz zmniejszają zawartość tłuszczów i cholesterolu we krwi (działają przeciwmiażdżycowo.

W składzie chemicznym świeżego ziela karczochów stwierdza się obecność mieszaniny fenolokwasów, kwasów organicznych, jak: jabłkowy, bursztynowy, cytrynowy, fumarowy. Poza tym w zielu karczocha występują terpeny, sterole oraz witaminy A, B i C.

Wyciągi karczocha wykazują silne działanie ochraniające komórki wątrobowe przed uszkodzeniem przez substancje hepatotoksyczne (czterochlorek wegla, disiarczek węgla, rozpuszczalniki). Wykazują też dużą aktywność przeciwutleniającą, przez co zmniejszają utlenienie nasyconych tłuszczów błony komórkowej komórek wątrobowych

Napar z liści karczocha

Składniki: liście karczocha świeże i pokrojone- 1 łyżka; lub suche i rozdrobnione- 2 płaskie łyżeczki; woda- 1,5 szklanki

• Surowiec zalewamy gorącą wodą
• Podgrzewamy delikatnie 15 min, nie dopuszczając do wrzenia
• Studzimy, a następnie zlewamy płyn
• Pijemy ¾ szklanki 2 razy dziennie

Kocanki piaskowe (Helichrysum arenarium)

Kwiatostany kocanek dzięki obecności flawonoidów działają przeciwskurczowo na niektóre odcinki przewodu pokarmowego. Surowiec ma też właściwości żółciotwórcze w stanach zaburzeń czynnościowych wątroby oraz żółciopędne, ułatwiające opróżnianie pęcherzyka żółciowego. Związki flawonoidowe powodują jednak dość silne skurcze pęcherzyka, co w kamicy żółciowej może być zjawiskiem niekorzystnym. Działanie ochronne rośliny na wątrobę przejawia się w tym, że nawet w przewlekłych stanach zapalnych utrzymuje jej funkcjonowanie.

Wyciągi z kocanek zwiększają wydzielanie soków trawiennych i zmniejszają stan zapalny błony śluzowej żołądka.

Uwaga

Przy kamicy żółciowej oraz chorobie wrzodowej żołądka stosowanie karczocha zwyczajnego i kocanek piaskowych należy skonsultować z lekarzem

Ostropest plamisty (Silybum marianum)

W lecznictwie stosowany jest owoc ostropestu. Badania farmakologiczne i kliniczne dowiodły, że surowiec ten działa ochronnie na komórki wątroby. Ponadto stwierdzono, że ma on także zdolność ich regeneracji. Owoce ostropestu wpływają korzystnie na wątrobę w leczeniu zatruć alkoholem, po długim stosowaniu środków psychotropowych, leków hepatotoksycznych, a także ciężkich zatruciach toksynami z muchomorów. Napar z nasion lub przeparty z ostropestu można podawać również w zaburzeniach trawienia, w profilaktyce marskości wątroby i stanów przewlekłego zapalenia, wywołanego infekcją wirusową (WZW- wirusowe zapalenie wątroby) typu B i C.

Odwar z nasion ostropestu plamistego

Składniki: sproszkowane nasiona ostropestu- 2 łyżki; woda- 1 szklanka

• Surowiec zalewamy gorąca wodą
• Podgrzewamy delikatnie 10 minut nie doprowadzając do wrzenia
• Gdy odwar ostygnie, zlewamy płyn
• Pijemy 1 szklankę 2 razy dziennie