Cykoria uprawiana jest od dawien dawna w Europie, Rosji i zachodniej Azji. Pliniusz uważał, że słowo chicorium zostało zapożyczone od greki z egipskiego. Wspomina on również o jej przeczyszczających właściwościach oraz o bieleniu liści do sałatek.

Jak podają niektóre źródła odmiany wielkolistne od dawna suszono, mielono oraz palono, otrzymując substytut kawy, który był bardzo popularny w Anglii w okresie trwania wojen napoleońskich, kiedy to flota francuska blokowała wszystkie dostawy. Kawa uzyskana z liści cykorii posiada charakterystyczny smak i cieszy się uznaniem wśród ludzi, którzy unikają kofeiny John Lindley pisał, ze w XIX wieku kawę z cykorii podrabiano, używając takich substancji jak sproszkowane buraki, kora dębu, trociny mahoniowe a nawet pieczona końska wątroba.

W starożytności bardzo ceniono cykorię jako lek na dolegliwości wątroby (co znajduje potwierdzenie w dzisiejszych czasach), przeciwdziała również występowania obstrukcji, liście tej rośliny podawane są osobom chorym na cukrzyce. Stosowana jest również przeciw podagrze, reumatyzmowi oraz hemoroidom. Culpeper poleca ją jako „remedium przeciwko omdleniom oraz roznamiętnieniu serca”

Zawartość witamin w liściach cykorii jest nie wielka. Zawiera witaminę C oraz witaminę A oraz nieznaczne ilości witamin grupy B. Z uwagi na duża zawartość składników mineralnych takich jak: żelazo (5 mg%), magnez (20 mg%), siarka (60 mg%), potas (240 mg%) działa ujędraniająco na skórę, wzmaga sekrecję mleka u matek karmiących a także wykazuje właściwości zasadotwórcze (+7).

Cykoria może stanowić doskonałe urozmaicenie zimowego menu, bowiem może być spożywana pod wieloma postaciami, począwszy od surówek a skończywszy na zapiekankach. Do spożycia przeznacza się „główki” ściśle zwiniętych liści barwy białej lub jaskrawokremowej średnicy 3-4 cm, długości 20-30 cm, które są pędzone bez dostępu światła w temperaturze 14-16°C, liście zzieleniałe pod wpływem światła gorzknieją i stają się niezdatne do spożycia. Warto pamiętać o usunięciu „piętki”, bowiem może one nadawać potrawom gorzki posmak. W celu złagodzenia gorzkiego posmaku do potrawy można dodać trochę pomidorów lub słodkiego sosu. Przed zakupem warto jest zwrócić uwagę na jej kolor. Cykoria nie powinna posiadać brązowego zabarwienia ponieważ oznacza to, ze była długo przechowywana i ma inny smak. Świeżą cykorię można przechowywać w lodówce przez tydzień. W celu uniknięcia zzielenienia przechowuje się ja w papierowej torbie. Zawarty w liściach glikozyd intybina działa korzystnie na przewód pokarmowy, a występująca obok intybiny inulina wpływa dodatnio na tworzenie się czerwonych ciałek krwi. Doskonałym lekkim daniem na kolację mogą być liście cykorii polane mocnym sosem z dodatkiem sosu z cytryny. Cykoria z kawałkami pomarańczy, cebuli i orzechów włoskich stanowi doskonały dodatek do potraw mięsnych a w szczególności dziczyzny.

PRZEPISY NA DANIA Z CYKORII

Cykoria z szynką i sosem serowym

4 porcje

Składniki

• 4 główki cykorii
• 8 plasterków wędzonej szynki
• 2 łyżki masła
• 2 łyżki mąki
• 2 łyżki musztardy Dijon
• 150 ml mleka
• Chuda śmietana bez grudek
• 4 łyżki sera Gruyere
• Sól i świeżo zmielony pieprz

Sposób wykonania

Zagotować garnek osolonej wody i wyrzucić do wrzątku główki cykorii. Blanszować je przez 5 minutę, odcedzić i wycisnąć z nich jak najwięcej wody. Każdą główkę przeciąć na pół, zawinąć w plaster szynki i ułożyć w żaroodpornym naczyniu.

Rozgrzać piekarnik do 200C. Przygotować sos serowy: rozpuścić w garnku masło, dodać mąkę, gotować przez 2 minuty, dodać musztardę. Dolać mleko, mieszając energicznie w miarę jak sos będzie gęstniał, następnie dodać śmietaną oraz ser. Przez 5 minut gotować na małym ogniu, aby ser miał czas dokładnie się rozpuścić. Doprawić do smaku. Cykorię owiniętą szynką polać sosem i włoscy do piekarnika na 20 minut, by potrawa nabrała.

Surówka z cykorii z jabłkami

3 porcje

Składniki

• 30 dag cykorii
• 2 jabłka
• ½ szklanki śmietany
• natka pietruszki
• sól
• cukier
• sok z cytryny

Sposób wykonania

Cykorię oczyścić, wyciąć gorzki miąższ u nasady korzeni, opłukać, drobno pokroić. Jabłka umyć, przekroić na pół, usunąć gniazda nasienne zetrzeć na tarce o dużych otworach, wymieszać z cykorią, śmietaną, posiekaną natkę pietruszki, doprawić do smaku. Potem przełożyć do salaterek i udekorować.

Cykoria po polsku wykwintna -4 porcje

Składniki

• 0,60 kg cykorii
• 0,5 łyżki oleju
• 1 łyżki startego chrzanu
• 2 łyżki smażonych borówek
• 1 łyżka śmietany
• Pół łyżeczki startej skórki cytrynowej
• 2 orzechy włoskich łuskanych
• Sól,
• Pieprz biały
• Cukier
• Sok z cytryny

Sposób wykonania

Cykorie oczyścić, wyciąć gorzki miąższ u nasady korzeni, opłukać, zalać wrząca osoloną wodą z dodatkiem cukru, ugotować. Potem wyjść odsączyć, ułożyć w naczyniu wysmarowanym tłuszczem. Chrzan połączyć z borówkami, śmietana skórką cytrynową, doprawić do smaku, polać cykorię, posypać sparzonymi, obranymi ze skórki i startymi orzechami, zapiec. Podawać zaraz po wyjęciu z piekarnika.

Źródło: Irena Gumowska- czy wiesz co jesz? Wydawnictwo „ALFA”. Warszawa, Mattew Biggs i in- Wielka księga warzyw ziół i owoców. Wydawnictwo Bellona. Warszawa